Afsluitingsbijeenkomst 25 jaar beekherstel op de Veluwe

11 juni 2014 is het zover. Ca. 100 genodigden verzamelen zich bij het Koetshuis van kasteel de Cannenburch voor de afsluitingsbijeenkomst van het programma beekherstel op de Veluwe. 25 jaar heeft het programma geduurd en er wordt nu een punt achter gezet.

In de presentaties die in de loop van de middag volgen is het stoppen of doorgaan met beekherstel een steeds terugkerend thema. Met andere woorden: wordt er inderdaad een “punt” achter gezet of wordt het een “komma”.

speech van Dijkgraaf Tanja Klip-Martin van Ws. Vallei&Veluwe

speech van Dijkgraaf Tanja Klip-Martin van Ws. Vallei&Veluwe

Bloemen voor de sprekers Anton Koot, Piet Verdonschot en Tanja Klip. Gedeputeerde Josan Meijers van provincie Gelderland was op dat moment al weg naar een volgende vergadering.

Bloemen voor de sprekers Anton Koot, Piet Verdonschot en Tanja Klip. Gedeputeerde Josan Meijers van provincie Gelderland was op dat moment al weg naar een volgende vergadering.

Anton Koot (teamleider schoon water bij waterschap Vallei en Veluwe) gaat in op het ontstaan van de beken en sprengen en geeft een overzicht van de herstelmaatregelen, die de afgelopen 25 jaar uitgevoerd zijn.  Het is een indrukwekkende opsomming. Anton is een bevlogen spreker en hij maakt tussen de regels duidelijk dat het voor hem nog lang niet klaar is.

Josan Meijers (gedeputeerde provincie Gelderland) gaat in op de  betekenis van de beken voor recreatie en toerisme (RT). Zij spreekt de ambitie uit om de Veluwe op plaats 1 te krijgen qua RT. Een samenhangende aanpak van rijk, provincie en waterschap in de vorm van een waterprogramma moet leiden tot de gewenste toppositie.

Ik beveel haar aan om eens kennis te nemen van het Drentse Aa-gebied. In dit gebied is zichtbaar, waar een brede, samenhangende aanpak toe kan leiden. Een prachtig breed beekdal zonder veel bebouwing, waar het voor de liefhebber van water, natuur en landschap een genot is om te vertoeven. Om dit ook op diverse plaatsen op de Veluwe te bereiken moet de  provincie de regie gaan voeren over de beekdalen op de Veluwe. Ik heb haar dat helaas niet horen zeggen.

Tanja Klip (dijkgraaf van Waterschap Vallei en Veluwe) vertelt trots over de bereikte resultaten. Zij spreekt ook duidelijk uit, dat het niet af is. Er is nog een flinke restopgave en het werken aan water houdt nooit op. Zij wil aan de slag met vrijwilligers en zet de stichting tot behoud van de Veluwse sprengen en beken en de stichting Geldersch Landschap en Kasteelen in het zonnetje.

Zij straalt ambitie uit. Jammer is, dat het waterschap niet in de positie zit van de provincie. Het maken van beleid voor alle facetten, die spelen op beekdal niveau ligt vooral op het bordje van deze laatste organisatie.

bloemen waren ook voor Bekenstichting en Gelders Landschap en Kasteelen.

bloemen waren ook voor Bekenstichting en Gelders Landschap en Kasteelen.

Piet Verdonschot (hoogleraar Universiteit van Wageningen) maakt in zijn presentatie duidelijk, waarom ambitieuze bestuurders ook nodig zijn. In het verhaal over de herontdekte Veluwse waterbel springt er voor mij één aspect uit: we zijn nog lang niet klaar met het beekherstel. De volgende knelpunten somt hij op. Er is veel minder water op de Veluwe dan vroeger. Langs de beken is op heel veel plaatsen veel te weinig ruimte voor natuur en landschap. Er is nog veel beschoeiing langs beken en de landbouw gebruikt percelen op veel plaatsen tot aan de beekoever. Verder bevat het beekwater nog relatief veel voedingsstoffen. Daarnaast gaat hij in op de effecten van klimaatverandering: onregelmatige neerslaghoeveelheden, grotere hitte, meer verdroging en een instabiele beekwaterafvoer.

Symbolische actie bij de beek ter afsluiting. Het in het water gooien van kurken letters

Symbolische actie bij de beek ter afsluiting. Het in het water gooien van kurken letters

De letters vormen het woord BEEK.

De letters vormen het woord BEEK.

Infiltratie van water, water langer vasthouden in de beekdalen, de beken ruimte geven om te kronkelen, sloten en greppels dichtgooien, minder onderhoud plegen, voedingsstoffen laten vasthouden door de gele lis zijn maar een paar van de maatregelen waarmee volgens Verdonschot aan de slag gegaan moet worden. Hij geeft tenslotte een mooi overzicht van de kennis die de afgelopen door universitair onderzoek is opgedaan en beveelt het waterschap aan om daar ook wat mee te doen. De voorzichtige suggestie van Verdonschot om de sprengen eens onder de loep te nemen i.v.m. de versnelde afwatering doet menigeen de wenkbrauwen fronsen. Jammer is, dat hij aan het cultuurhistorisch belang van de sprengen en beken geen woord gewijd heeft.

Na deze lezingen is de bijeenkomst ook toegankelijk voor geïnteresseerde burgers. Op de informatiemarkt is het dan druk. Na het buffet worden de wandel- en fietstochten langs de herstelde beken gestart. De meeste aanwezigen kiezen voor de fiets. Er zijn twee wandelgroepen, die een klein stukje van het Vaassense beeksysteem bekijken. De wat verder weg gelegen herstelde Grift ligt binnen het bereik van de fietsers.

Al met al een zeer geslaagde bijeenkomst. Er is veel bereikt, maar er moet nog veel gebeuren. Er staat dus een duidelijke “komma” achter het programma 25 jaar beekherstel. Voor de Bekenstichting breken drukke jaren aan.  De overheden zullen minder investeren in noodzakelijke verdere herstelmaatregelen. Onze stichting zal het belang van de beken voor de waterafvoer, natuur en landschap, cultuurhistorie en de economische waarde voor recreatie en toerisme voortdurend onder de aandacht moeten brengen.

Henri Slijkhuis

foto’s: Wiebe Kiel