Badhuisspreng in Apeldoorn, mei 2013

Badhuisspreng in Apeldoorn, mei 2013
In het jaar 1808 vaardigde Koning Lodewijk Napoleon een decreet uit waarbij hij een som van honderdduizend gulden schonk in de vorm van staatsobligaties. De rente hiervan moest dienen “tot soulaas der inwoners” van de dorpen van het, eveneens bij dit decreet, ingestelde schoutambt het Loo, onder andere bestaande uit de dorpen Apeldoorn en het Loo, en ook Vaassen. De heer Daendels kreeg als baljuw van de Neder-Veluwe het oppertoezicht over het Fonds.

De Badhuisspreng in Apeldoorn is in die Franse tijd vanuit het Fonds van Koning Lodewijk gegraven; als werkverschaffing en om bluswater naar het centrum van Apeldoorn te voeren. De Badhuisspreng loopt vanuit Berg en Bosch via de Sprengenweg; en eindigt uiteindelijk in De Grift. Ze is op de Apeldoornse kaart te vinden op deze site via Bekenregister en Badhuisspreng: badhuissprengen.jpg
Op deze sprengenbeek werd in 1840 de Dorpskorenmolen gebouwd.
H. Hagens vertelt daarover in zijn standaardwerk Op kracht van stromend water: “De eigenbouw van rogge en boekweit door de Apeldoornse ingezetenen gaf de molen aanvankelijk een goede klantenkring, die echter met het verdwijnen van de boekweitteelt al te zeer inkromp.” Deze watermolen is daarom in 1883 alweer afgebroken.

Een belangrijk deel van de Badhuisbeek is nu overkluisd. Door de drinkwater-winning in het noordwesten van Apeldoorn staat de beek vrijwel droog.
De wijkraad Brink & Orden schrijft hierover op haar site www.wijkraadorden.nl: “Stromend water maakt van de beek natuurlijk een echte beek; anders blijft het toch een leeg schilderij. Probleem is echter dat het grondwater ongeveer 1 meter diep onder de sprengbodem zit en dat hierdoor water niet op een natuurlijke wijze in de spreng zal komen. Extra oppompen van grondwater mag niet van de provincie Gelderland omdat men niet wil dat het natuurgebied Veluwe (verder) verdroogt.”

Tot het einde van de 20e eeuw lag de brandweerkazerne van Apeldoorn aan de loop van de beek. Eerder voerde de Badhuisspreng al water naar het badhuis; logisch toch! Dit badhuis opende in hetzelfde jaar dat de molen werd gesloopt haar deuren. Tot enkele tientallen jaren geleden heeft het (koud) badplezier verschaft aan inwoners van Apeldoorn.

Het Coda Museum heeft op haar site een tekening in oostindische inkt van Simon Drost staan met de Badhuisbeek stromend onder ‘de tunnel der verliefden in Berg en Bos’, zie volgende link: codamuseum/voorwerp-P03248