Symposium Natuur en Cultuurhistorie

Op 11 september 2015 vindt in Amersfoort een symposium plaats over de relatie tussen Natuur en Cultuurhistorie. Vanuit verschillende hoeken wordt bekeken of cultuurhistorie en natuur elkaar in de weg zitten of elkaar juist aanvullen. Wellicht is het iets van allebei?

Het symposium wordt georganiseerd door Hogeschool van Hall Larenstein, de Landschappen NL en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Voor meer informatie zie hier.

Symposium: Herstel van beken en oude watersystemen

Op vrijdagmiddag 16 april vindt in Amersfoort een symposium plaats waar beken en oude watersystemen centraal staan als inspiratie voor nieuwe oplossingen om ons water toekomstbestendig in te richten. Het symposium is gratis en wordt georganiseerd door de Rijksdienst voor het Cultureel erfgoed.

In Nederland is het leven eeuwenlang door water bepaald; waar mensen gingen wonen, welke gewassen er groeiden en hoe goederen over het water konden worden vervoerd. Door de eeuwen heen gingen Nederlanders het water steeds meer naar hun hand zetten. Sinds de vorige eeuw is er hernieuwde aandacht voor watersystemen. Problemen met hoog water, de ecologische hoofdstructuur en de Kaderrichtlijn Water waren aanleiding om te starten met het herstel van beken en rivieren.

Bij het bepalen van de nieuwe inrichting wordt gekeken naar de morfodynamiek, te herstellen natuurlijke waarden en de technische, financiële en bestuurlijke haalbaarheid. Dat veel van onze beken het resultaat zijn van menselijk handelen in middeleeuwen en latere tijden wordt daarbij nog wel eens vergeten. Dit kan leiden tot onnodig verlies van watererfgoed. Juist dat erfgoed staat tijdens dit symposium centraal. Meer informatie hier.

Aanmelden

Aan dit symposium zijn geen kosten verbonden, aanmelden is verplicht via deze link.

Programma

  • Opening door Henk Baas, Hoofd landschap Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
  • Christian Leibundgut en Raimund Rodewald, Universiteit. Freiburg en Basel, Traditionelle Bewässerung in Europa als Kulturerbe – Inventarisierung, Kriterien, Programm-Organisation.
  • Harm Smeenge, Universiteit Groningen/Bosgroepen, De ontwikkeling van het Dinkelsysteem tussen de laatste ijstijd en heden; de natuurlijke en culturele veranderingen van dit systeem; een combinatie van aardkundig, ecologisch en cultuurhistorisch onderzoek. met een bijdrage van Luc Jehee, provincie Overijssel: het belang van historisch bronnenonderzoek en kaartmateriaal; een opmerkelijk zijdal van de Dinkel en het oudste watergrensverdrag van Europa.
  • Eelco Rensink, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed: Archeologie en beekdalen, verwachting, prospectie en inspiratie voor inrichting. Met een bijdrage van Christian Huising, Waterschap Vallei en Veluwe: ‘Building with nature’ wel/niet te combineren met behoud relicten; casus de Lunterse en Leuvenumse beek.
  • Hans Bleumink, Bureau Overland: Waterrechten en weidebevloeiing in Portugal: modernisering van traditionele systemen als brug naar toekomstige (water)opgaven.
  • Eric Brinckmann, Stichting Waterpark Het Lankheet: Onderzoek naar de historie en mogelijke toekomst van bevloeiing in het Andersche Diep (stroomgebied Drentsche Aa). Met bijdragen van Harmen Zijp, coöperatieve Universiteit Amersfoort: Digitale AHN-animatie historische bevloeiingen, en Berco Hoegen, Staatsbosbeheer: Bevloeiingsrelicten langs de Tjonger (Friesland); belang van conservering en natuurontwikkeling.

Dagvoorzitter: Luc Jehee, provincie Overijssel

 

Op Gelderse bodem

2015 is het Internationaal Jaar van de Bodem. Groene organisaties in de provincie Gelderland grijpen dit themajaar aan om zelf onderzoek te doen en anderen bewust te maken van het belang van een vruchtbare, gezonde en schone bodem.

jaar van de bodem

IVN Arnhem heeft het initiatief genomen om speciaal hiervoor een website te ontwikkelen. De website heet OpGelderseBodem en is zeer de moeite waard om eens te bekijken omdat verschillende organisaties hier allerlei activiteiten presenteren rond het thema ‘Bodem’.

Gelre en het water

Vereniging Gelre houdt op 7 maart 2015 een symposium met als titel ‘Gelre en het water’. Hans Renes (Universiteit van Utrecht) zal een lezing verzorgen over de beken en sprengen op de Veluwe. Zie hier voor het hele programma.

 

Witte Watermolen zoekt molenaar

Via Gerard Herbers, onze contactpersoon in Arnhem, kregen we de volgende vacature van het Arnhemse bezoerkerscentrum Sonsbeek:

Gediplomeerd Molenaar

Wegens uitbreiding van de openingstijden  zoeken wij voor de Witte Watermolen in Arnhem uitbreiding van ons team.

De Witte Watermolen ligt aan de St. Jansbeek die door het prachtige stadspark Sonsbeek loopt. De molen maakt deel uit van “Bezoekerscentrum Sonsbeek”, een vrijwilligersorganisatie met ca. 120 vrijwilligers, waarvan er ca. 20 actief zijn in de molen.

De molen is volop in bedrijf en er worden zowel gangbare- als biologische producten gemalen/verwerkt. Deze producten zijn in de eigen winkel te koop maar worden ook aan externe klanten geleverd. Daarnaast wordt er in april een uitgiftepunt gerealiseerd voor pannenkoeken, offertjes en wafels natuurlijk van “eigen deeg”.

Natuurlijk worden er ook bezoekers ontvangen en rondgeleid, naast het geven van “molenlessen” aan basisschool leerlingen en het project “Water en techniek” i.s.m. Het Nederlands Watermuseum.

Op dit moment is de molen  4 dagen in de week open, vanaf april zal de molen ook in het weekend open zijn, vandaar de vraag!

Wat vragen wij:

  • – dat je in het bezit bent van het Getuigschrift van de Hollandsche Molen voor watergedreven molens (of heb je vóór 1997 het Getuigschrift voor windgedreven molens behaald).
  • – dat je de nodige verzekeringen hebt afgesloten bij het Gilde van Vrijwillig Molenaars
  • – dat je collegiaal bent
  • – dat je flexibel bent
  • – dat je klantvriendelijk bent
  • – dat je minimaal 2 dagdelen in het weekend beschikbaar bent

Wat krijg je er voor terug:

  • – leuk team medewerkers
  • – prachtige werkplek in de bijna 550 jaar oude watermolen
  • – mogelijkheid om je te ontwikkelen en praktijk ervaring op te doen
  • – naast de (zelf te sluiten) Gilde verzekeringen ben je via een vrijwilligers verzekering verzekerd.
  • – gratis koffie, thee en bepaalde frisdranken
  • – kortingen op producten van de molen en de Molenschuur
  • – (beperkte) reiskostenvergoeding

Lijkt het je leuk om ons team te komen versterken of heb je vragen,  neem dan contact met mij op medewerkerszaken@bezoekerscentrumsonsbeek.nl. Natuurlijk kun je ook kijken op www.bezoekerscentrumsonsbeek.nl. Ook als je niet gediplomeerd bent en ook mee wilt helpen kun je je natuurlijk ook aanmelden.

Ans Roefs, Molenaar Witte Watermolen Arnhem, 026 4450660

 

Crowdfunding moet laatste Europese rivierkreeften in Arnhem redden

Geldersch Landschap en Kasteelen (GLK), beheerder van landgoed Warnsborn in Arnhem, heeft samen met onderzoeksbureau Alterra van de Wageningen Universiteit een reddingsplan gemaakt om uitsterven van de laatste Europese rivierkreeften in Nederland te voorkomen. Zo’n 400 van deze waterdieren huizen in een vijver op landgoed Groot Warnsborn in Arnhem.

Voor het reddingsplan is zo’n 75.000 euro nodig. GLK heeft een crowdfundingsactie gestart om dit bedrag binnen te halen.

​Tot de jaren ’50 van de vorige eeuw kwamen Europese rivierkreeften volop voor in Nederland. Daarna is het snel bergafwaarts gegaan, vooral door de opmars van Amerikaanse soortgenoten.

Deze Amerikaanse rivierkreeften, die in Nederland zijn geïmporteerd, vermeerderen zich explosief en brachten bovendien een schimmelziekte mee, waaraan de Europese kreeften doodgaan.

Dit artikel in de Gelderlander (Katern Arnhem 7 0ktober 2014) vraagt om enige verduidelijking.

Dat de Europese rivierkreeften in de vijvers van Warnsborn niet zijn verdrongen door de Amerikaanse soort is te danken aan de unieke ligging van het sprengenbekengebied Warnsborn en Vijverberg. Deze gebieden liggen ten noorden van de Schelmseweg; de ‘waterscheiding’ op de stuwwal van Arnhem. Vreemd genoeg lag er ten zuiden van Arnhem wél ijs in de voorlaatste ijstijd (het Saalien) maar ten noorden van Arnhem niet. De beken in het genoemde gebied stromen dus niet naar de Rijn, maar lopen dood in de zandgronden van de Veluwe. De vijvers van Warnsborn en Vijverberg zijn daardoor niet bereikbaar voor biologisch leven uit de open wateren ten zuiden van Arnhem.

In het boek “Vliegveld Deelen, van last tot lust?” van Dick Veerman (http://dickveerman.nl/vliegveld-deelen/het-ontstaan-van-de-veluwe/) staan een paar interessante kaartjes (fig. 5 en fig. 7) die laten zien hoe de situatie in het Saalien was rond Arnhem.

Gerard Herbers

 

KNNV Apeldoorn gaat exoot te lijf

Enkele leden van de KNNV  Werkgroep Sprengen en Beken komen, na overleg met de gebiedsbeheerder van het Waterschap Vallei en Veluwe, in actie om de gevaarlijke “Grote waternavel” uit de Papegaaibeek in Wenum Wiesel te verwijderen.

Grote waternavel in de Papegaaibeek

Grote waternavel in de Papegaaibeek

Donderdagmiddag staat weer een deel van de bovenloop van de beek op het programma.

Al eerder werden door de werkgroepleden diverse concentraties van deze plant handmatig met wortel en al uit genoemde beek gehaald. Het is daarbij van belang dat er geen delen van de plant achter blijven en zich stroomafwaarts kunnen verspreiden.

Deze actie vult het gebruikelijke 2 jaarlijkse onderhoud van het Waterschap aan. De plant groeit namelijk zo snel dat hij kans ziet zich in korte tijd over een groot gebied te verspreiden.

De Grote waternavel is ooit als vijverplant uit Zuid-Amerika ingevoerd, via tuincentra verspreid en daarna in de vrije natuur terechtgekomen. Hij groeit zo snel dat watergangen binnen de kortste keren dicht zitten en de afvoer van overtollig water wordt belemmerd. Bovendien ontstaat door zijn aanwezigheid zuurstofgebrek in het water en worden inheemse planten verdrongen. Dat willen we als natuurvereniging zoveel mogelijk voorkomen.

De planten uit de beek worden verwijderd door KNNV vrijwilligers.

De planten uit de beek worden verwijderd door KNNV vrijwilligers.

Met deze actie, die zeker nog enkele malen zal moeten worden herhaald, dragen we als vrijwilligers ons steentje bij aan het verwijderen van deze exoot uit de Papegaaibeek.

 

KNNV vereniging voor Veldbiologie, 7 oktober 2014

Voor nadere informatie R. Lorwa, tel 055-5788844, mail ruud.lorwa@12move.nl

In gebruikname waterrad korenmolen Staverden

In augustus 2013 heeft de Bekenstichting bij Geldersch Landschap en Kasteelen (GLK) aandacht gevraagd voor de slechte staat van het waterrad van de korenmolen Staverden. De renovatie van het waterrad stond ook al lange tijd op de wensenlijst van GLK, eigenaar van Staverden. Na overleg met deskundigen van de Bekenstichting is het project voortvarend opgepakt. In februari van dit jaar is met een nieuw waterrad proefgedraaid.

het oude rad

het oude rad

 

Op 3 oktober a.s. zal om 13.30 uur het nieuwe waterrad door Peter van den Tweel, directeur van GLK, officieel in gebruik worden genomen. Hij wordt daarbij geassisteerd door Jan van de Velde, voorzitter van de Bekenstichting. Ze zullen dan ook een informatiepaneel onthullen waarop de geschiedenis van de molen uit de doeken wordt gedaan.

De Bekenstichting viert overigens op zaterdagmiddag 11 oktober haar 35 jarig bestaan met een excursie naar de de Leuvenumse beek; zoals het verdere verloop van de Staverdense Beek wordt genaamd. Geïnteresseerden zijn daarbij welkom. Aanmelden kan hier.

Landgoed Staverden is een prachtig landgoed centraal gelegen op de Veluwe. Het landgoed kent een rijke natuur.  Het landhuis met molen, de boerderijen met het agrarisch cultuurlandschap, de monumentale bossen met de waterlopen vormen een cultuurhistorisch geheel, waar geen toerist omheen kan.

kasteel Staverden met vijver en overstort

kasteel Staverden met vijver en overstort

De korenmolen van Staverden kent een zeer lange geschiedenis. De oudste vermelding van Staverden dateert al van 1295. In dat jaar krijgt graaf Reynalt van Gelre toestemming van de koning om een nieuwe stad of vesting te bouwen. De stad is nooit gebouwd, maar wel een hof met een molen. Al in 1307 wordt aan de Orde van St. Jan van Jeruzalem door de graaf een rente van 20 pond geschonken uit opbrengsten van hof en molen van Staverden.

De molen is door verschillende eigenaren in al die de eeuwen verpacht. De laatste pachter is in 1850 de familie Gardenbroek. Deze familie heeft tot 1924 met de watermolen gewerkt. Bij het stilleggen van de molen is direct het waterrad met de molenloop en het binnenwerk gesloopt. Van het molenhuis is ook het gedeelte aan de beek afgebroken. De stichting Geldersch landschap en Kasteelen (GLK) is in 1963 eigenaar van het landgoed Staverden geworden. Het landgoed heeft een oppervlak van 737 ha.

In 1985 is het sluisje boven de gehandhaafde waterval vernieuwd en in 1989 zijn als herinnering aan het oude molenbedrijf een nieuwe houten goot en een bovenrad aangebracht.

Natuurdag Apeldoorn

Speel met de natuur, Leer van de natuur, Beleef de natuur.

dag van de natuur logo

Zaterdag 27 en zondag 28 september 2014 van 10.30 uur tot 16.30 uur is iedereen van harte welkom op de Natuurdag Apeldoorn op het terrein van Het Woldhuis in Apeldoorn (Het Woldhuis 11). De toegang is gratis.

KNNV Apeldoorn, IVN Apeldoorn en St. Veldwerk Nederland organiseren de Natuurdag speciaal voor inwoners van Apeldoorn en omgeving. U kunt kennismaken met natuur en natuurverenigingen (ook de Bekenstichting zal aanwezig zijn!) in hun eigen woonomgeving via een informatiemarkt. Kinderen (en hun ouders?) kunnen deelnemen aan een natuurcircuit en een leuke prijs winnen. Daarnaast zijn er diverse (korte) activiteiten, zoals mini-cursussen en workshops, excursies met een gids in het landschap, routes in de omgeving die u op eigen gelegenheid met een beschrijving kunt lopen, een speciale paddenstoelenroute en een natuurtentoonstelling.

Uiteraard wordt de inwendige mens niet vergeten

Raadpleeg voor meer informatie over het programma en tijden de website www.natuurdag-apeldoorn.nl

Kom – als het even kan – met de fiets. Een fietsenstalling is beschikbaar bij de ingang van Het Woldhuis 11. Auto’s kunnen het best geparkeerd worden op de Parkeerplaats op de hoek van de Woudhuizerweg en de Woudhuizermark. Vandaar loopt een aantrekkelijke wandelroute langs diverse paddenstoelen met informatiebordjes naar Het Woldhuis. Deze route is circa 800 meter.

Wij zien uit naar uw deelname tijdens dit evenement.

Namens de organisatoren van de natuurdag Apeldoorn: KNNV Apeldoorn, IVN Apeldoorn en St. Veldwerk Nederland