Activiteiten rondom het 40-jarig bestaan van de Bekenstichting

Van de lustrumcommissie

De volgende activiteiten vinden in 2019 plaats in verband met het veertig jarig bestaan.

Activiteiten die al uitgevoerd zijn

  • Presentatie van de Bekenpad Heerde (Verder op pad langs stromend water 3 Bekenpad Heerde) op zaterdag 11 mei30 uur Locatie Koffie bij de Molen, Beeklandseweg 13 Heerde. Vanaf 11 mei verkrijgbaar in lokale winkels en via www.sprengenbeken.nl
  • Excursie langs Horsthoeker beken in Heerde na de presentatie van het wandelboekje op zaterdag 11 mei30  uur vanaf De Keet van Heerde.
  • Uitzending VARA/BNN Vroege Vogels (opname gemaakt op woensdag 8 mei).

Activiteiten die nog komen

  • Introduceren van “geocaching”; dit is al gerealiseerd op een drietal plekken en er volgen meer routes.
  • In samenwerking met scouting een vijftal bekenmiddagen op vijf verschillende plekken op de Veluwe: Hattem-18 mei, Heerde- 6 juli, Vaassen- 29 juni, Arnhem- 24 augustus en Roosendaal.
  • In juni presentatie speciale uitgave van de Wijerd, bewaarexemplaar en een boekje met Oral History verhalen.
  • Een symposium in het najaar in verband met een project dat in samenwerking met het Rijks Cultureel Erfgoed wordt uitgevoerd (RCE).
  • Jubileumdag 26 oktober, met receptie, forum en diner in Eerbeek en de presentatie jaarkalender 2020.

 

 

 

 

Zaterdag 11 mei: Presentatie Fiets/Wandelboekje Bekenpad Heerde én Voorjaarsexcursie Horsthoeker beken

Op zaterdag 11 mei, 12.30 uur is de presentatie van het Fiets- en Wandelboekje “Verder op pad langs stromend water 3 Bekenpad Heerde” in Heerde in. Locatie: “Koffie bij de Molen” bij Volkers, Beeklandseweg 13 in Heerde. De burgemeester van Heerde, mevrouw mr. J.A. (Jacqueline) Koops-Scheele zal het eerste exemplaar in ontvangst nemen. Het fiets- en wandelboekje is uitgegeven door de Stichting tot Behoud van de Veluwse Sprengen en Beken (Bekenstichting). De auteur is Henri Slijkhuis; vormgeving en foto’s: Eric Harleman. Op de locatie bij de Molen van Volkers is onlangs een informatiebord geplaatst door de Bekenstichting.

Op 11 mei om 13.30 uur gaan we naar “De Keet van Heerde” voor een excursie naar de Horsthoeker beken. René Harleman geeft om 13.40 uur informatie over de Horsthoeker beken en rond 14.00 uur vertrekken we voor een excursie tot ongeveer 16.30 uur. We sluiten de middag af met een drankje in “De Keet van Heerde”.

Opgave voor de excursie en/of informatie bij Zwier Hottinga-Doornbosch, via 0578-631459 of info@sprengenbeken.nl.

Deelnemers aan de excursie krijgen voor 10 euro 2 consumpties en het fiets- en wandelboekje.

Het wandelboekje gaat € 8,50 kosten en is verkrijgbaar vanaf 11 mei o.a. bij de TIP en Bruna in Heerde.

De Bekenstichting viert dit jaar haar 40 jarig jubileum en organiseert dit jaar tal van activiteiten voor iedereen, jeugd en volwassenen. Inmiddels is de eerste route geocaching langs de Horsthoekerbeek in Heerde online; er volgen nog meer geocaching routes. Interactieve dagen met scouting en jeugd worden op meerdere locaties op de Veluwe georganiseerd; De eerste “waterbeleef” dag is op 18 mei bij de Molecatense Beek Hattem. Zie voor nieuws rond het jubileum onze website www.sprengenbeken.nl

Geslaagden watermolen examen!

Op 18 april 2019 zijn op “Den Haller” watermolen te Diepenheim geslaagd voor hun watermolen examen:

Judith Knoek molenaar op de Witte Watermolen op de Sint Jansbeek te Arnhem (Park Sonsbeek) en op de Oliemolen van huis te Eerbeek op de Eerbeek te Eerbeek en

Joop Kruizinga molenaar op de middelste molen van Molecaten op de Molecatensebeek te Hattem.

Eerder op zaterdag 13-4-2019 heeft Guus Hilgenkamp molenaar eveneens op de Middelste Molen van Molecaten op de Molecatensebeek te Hattem zijn getuigschrift voor de watermolen in ontvangst mogen nemen op de Algemene Leden Vergadering van de Hollandse Molen.

Allen van harte gefeliciteerd!

Terugblik jaarvergadering 28 maart

Donderdag 28 maart is de jaarvergadering gehouden van de stichting. Hierbij zijn verschillende interessante lezingen gehouden voor de aanwezigen. Naast deze lezingen was het eveneens tijd om de voorzittershamer door te geven: Jan van de Velde nam afscheid en Ella de Hullu nam het van hem over. Naast deze overdracht nam ook een aantal bestuursleden afscheid, te weten Bernard Willemsen, Adri Hottinga en Dick Wouda. We willen hen allen van harte bedanken voor hun inzet voor de stichting de afgelopen tijd! Daarnaast willen we Ella de Hullu van harte welkom heten als voorzitter van deze mooie stichting!

   

 

Jubilerende Bekenstichting kan nog lang niet rustig achterover leunen

EPE,  De Bekenstichting staat dit jaar stil bij haar 40-jarig bestaan. De Stichting tot Behoud van de Veluwse Sprengen en Beken heeft daarmee een respectabele leeftijd bereikt, maar rustig achterover leunen is er nog lang niet bij. Dat valt te lezen in een artikel van Peter Smits in De Wijerd, het kwartaalblad van de stichting die deze week weer verschijnt.

Smits schrijft: “Onze Stichting is opgericht in 1979 toen de beken op de Veluwe sterk verwaarloosd waren en er vele door gebrek aan onderhoud geen water meer voerden. We hebben de afgelopen veertig jaar met succes aandacht gevraagd en gekregen voor het herstel van de beken op de Veluwe”.

Maar op het moment dat de meeste beken er weer netjes bij lagen en het water weer bijna overal str oomde, ging het toch nog mis. Smits: “Nieuwe bedreigingen dienen zich aan in de vorm van klimaatverandering, een extreem droog jaar, wateronttrekking en plannen voor een strategische watervoorraad. Dit toont maar weer eens aan dat de Bekenstichting ook na veertig jaar nog steeds hard nodig is en springlevend moet blijven”.

In het maartnummer van De Wijerd is verder een laatste woord opgenomen van voorzitter Jan van de Velde van de Bekenstichting. Hij draagt op de jaarvergadering van 28 maart het stokje over aan Ella de Hullu. Uiteraard is er daarnaast ruim aandacht voor de ontstaansgeschiedenis van de stichting en zijn er verder nog artikelen over onder meer molenaarsfamilies, de Orderbeek, Middachten en Landgoed Molenbeek opgenomen.

Tenslotte wordt gemeld dat het volgende nummer van De Wijerd een heel bijzondere zal zijn in het kader van het 40-jarig bestaan. Daaraan is ook een leuke foto-actie verbonden.

Informatie over de Bekenstichting en de Wijerd:

Mevr. Zwier Hottinga, info@sprengenbeken.nl www.sprengenbeken.nl

Tweemaal overdracht

Veluwe, 02 maart 2019

In Heveadorp staat op de Seelbeek een bijzondere waterfilterkelder. Deze hoorde in het begin van de vorige eeuw bij een grote modelboerderij; gesticht door J. W. F. (Willem) Scheffer, een zakenman uit Weesp. Hij woonde op Duno; een fraai landgoed op de hoge stuwwal met uitzicht op de Rijn.

Modelboerderij begin 20e eeuw.  Geheel rechts is de waterfilterkelder te vinden. Landgoed Duno bevond zich bij het met potlood aangebrachte kruisje.

Tot voor enkele jaren verkeerde de waterfilterkelder in vervallen staat.

Op initiatief van Lodewijk Rondeboom van de Bekenstichting werd de kelder gerestaureerd; en het gebouwtje ziet er nu weer gaaf uit.

De Bekenstichting heeft daartoe wel het opstalrecht  moeten nemen (je bent dan een soort eigenaar). Daarbij hoort m.i. dat je de “opstal” goed beheert en onderhoudt.

Maar onze Stichting kan dat, ook met de grote inzet van onze vrijwilligers, eigenlijk niet goed en dat moet dan ook nog gedurende bijvoorbeeld 40 jaren !

 

 

 

 

 

 

 

 

Gerestaureerde waterfilterkelder op de Seelbeek

Gelukkig heb ik Geldersch Landschap en Kasteelen GLK bereid gevonden het opstalrecht over te nemen. Zij zijn namelijk heel goed in staat monumenten te beheren en te onderhouden; en zij zijn bovendien eigenaar van het fraaie landgoed de Duno, zodat die relatie ook weer kan worden gelegd. Op 1 maart 2019 hebben we de overdracht van het opstalrecht (voor één Euro) formeel beklonken op Zypendaal.

2 x OVERDRACHT

En dat was mijn laatste daad als voorzitter van de Stichting tot Behoud van de Veluwse Sprengen en Beken; kortweg De Bekenstichting.

Die functie heb ik de afgelopen ruim 12 jaren mogen bekleden; en met veel plezier.

Op de Jaarvergadering 2019 neemt Ella de Hullu de voorzittershamer over.

Ik wens haar en jullie een succesvol Behoud van alle Sprengen en Beken op de Veluwe; want dat blijft bitter nodig. Nog steeds !

Jan van de Velde

Nieuwe leemlaag voor de Eerbeekse beek

Een deel van de Eerbeekse beek heeft onlangs een nieuwe leemlaag gekregen, waardoor een aantal lekkages zijn gedicht en de werkende korenmolen weer goed kan draaien. Het betreft een gedeelte in het dorp en de beek langs het landgoed Huis te Eerbeek. Er is een nieuwe methode gebruikt waardoor beschoeiing niet meer noodzakelijk is.

Het herstel van de Eerbeekse beek is onderdeel van het gemeentelijke plan Ruimte voor Eerbeek, waarin de beek een belangrijke plaats inneemt. Eerbeek en haar papierindustrie dankt haar bestaan aan de beek en het is lovenswaardig dat de gemeente nu echt werk maakt om de beek als een levend monument in het dorp te laten voortbestaan.
Ook op andere plekken in het dorp zijn er nog lekkages en de bedoeling is om die in het masterplan mee te nemen. De gemeente is uiteraard voortrekker in het plan maar ook de Projectgroep Eerbeekse Beek, waarin naast de Bekenstichting ook het Waterschap Vallei en Veluwe, het Geldersch Landschap en Kasteelen, de industrie, de horeca en de gemeente vertegenwoordigd zijn, volgt de ontwikkelingen op de voet. De plannen zijn enthousiast door de bevolking van Eerbeek ontvangen en hopelijk zal er voldoende budget worden vrijgemaakt om deze de komende tijd uit te voeren.

De bronnen van Middachten stromen weer

Provincie Gelderland

5-FEB-2019 – Aan de voet van de Veluwe ligt op het landgoed Middachten een uniek bronbos. Regenwater dat valt op de Veluwe komt hier naar boven en zoekt zich via bronnen en beekjes een weg door het bos, om uiteindelijk via enkele beken in de IJssel te stromen. De laatste decennia is het bos verdroogd en verzuurd. Door de sloten in aangrenzend landbouwgebied ondieper te maken, is de waterdruk nu verhoogd.

Het eeuwenoude landgoed Middachten strekt zich uit van de Veluwe tot de IJssel en heeft een gevarieerde en soortenrijke natuur. Het bronbos ligt in een oude, met veen gevulde stroomgeul van de Rijn aan de voet van de heuvels. Het bestaat deels uit opgaand bos, deels uit elzen- en essenhakhout.

 

 

 

 

 

 

 

 

Voorjaar in het bronbos (Bron: Age Fennema)

Het Waterschap Rijn en IJssel heeft in samenwerking met het landgoed Middachten, gemeente Rheden en provincie Gelderland het plan gemaakt om de verdroging aan te pakken. De sleutel bleek te liggen in de ontwatering van het aangrenzende landbouwgebied Middachterbroek. Eind 2017 zijn de sloten in het gebied ondieper gemaakt en verkleind, zodat zij minder water afvoeren. Deze maatregelen konden uitgevoerd worden omdat zowel het landgoed als de pachter konden instemmen met vernatting. Het landbouwgebied is in agrarisch natuurbeheer bij een biologische boer.

 

 

 

 

 

 

 

De ligging van de peilbuis. Gearceerd het gebied waar de sloten zijn verkleind (Bron: Provincie Gelderland)

Om het effect van de maatregelen te volgen, zijn er in de bronbossen peilbuizen geplaatst. Per locatie zijn twee filters geplaatst: één diep en één ondiep. Daarmee kan de kweldruk gemeten worden: bij een kwelsituatie is de grondwaterstand in de diepe buis hoger dan in de ondiepe buis en wordt het water naar boven gedrukt. Op het kaartje is de locatie van één van de peilbuizen weergegeven. Het gearceerde gebied op dit kaartje is het Middachterbroek, waar de maatregelen zijn genomen.

In onderstaande grafiek zijn deze standen weergegeven voor de periode februari 2015 tot en met oktober 2018. De grafiek laat zien dat het verschil in stijghoogte tussen diep en ondiep grondwater na de maatregelen toegenomen is. Het gemiddelde verschil voor de maatregelen was zes centimeter; na de maatregelen dertien centimeter. De kweldruk onder de bronbossen lijkt dus verdubbeld. Natuurlijk is de periode nog erg kort om definitieve conclusies te trekken. In de komende jaren wordt de peilbuis gemeten en wordt gemonitord of in de vegetatie veranderingen te zien zijn.

 

 

 

 

 

Effect maatregelen op bronbos Middachten (Bron: Provincie Gelderland)

Tekst: Willem Drok, Provincie Gelderland
Foto’s: Age Fennema (leadfoto: bronbos landgoed Middachten)
Illustraties: Provincie Gelderland

 

Met statenlid Antoon Kanis D66 zaterdag 16 februari op de fiets langs beekdalen die gevaar lopen.

Op zaterdag 16 februari organiseert D66 in de gemeente Epe een excursie op de fiets langs ecosystemen die gevaar lopen. Er wordt veel meer water opgepompt dan geïnfiltreerd wordt in de infiltratiebekkens. D66 maakt zich hier zorgen over, en nodigt iedereen uit om deel te nemen aan een fietsexcursie van anderhalf uur langs verschillende risicogebieden. Na afloop bespreken we welke maatregelen genomen kunnen worden om de aantasting van onze drinkwatervoorziening tegen te gaan.

Wissels Veen staat opnieuw droog

De beken die al eeuwenlang van de Veluwe richting IJsselvallei stromen, hebben de beschikbaarheid van water gegarandeerd. Die vanzelfsprekendheid is voorbij. Veel beekbeddingen zijn afgelopen zomer drooggevallen. Ontginning en ontwatering hebben geleid tot versnelde afvoer van Veluws water. Vanaf 1993 hebben diverse natuurherstelprojecten wel geleid tot een langzaam herstel van oorspronkelijke vegetaties. Maar niet voorzien was de progressieve verdroging. In 2015 nam het Gelders Landschap en Kastelen maatregelen om de verdroging van het Wissels veen en de beken die daardoor gevoed worden tegen te gaan. Naaldbomen met hun verdrogend effect op de bodem zijn gekapt. Vervolgens is bovenste laag fosfaatrijke grond afgegraven en afgevoerd. Toch was het Wissels veen afgelopen zomer droger dan ooit.

Ook drinkwatervoorziening loopt gevaar

Het schone water is ook belangrijk voor de drinkwatervoorziening. Vitens heeft de drinkwaterwinning in Zutphen per eind 2016 stopgezet en pompt sindsdien 6 miljoen kuub op in Epe. Aan de Dellenweg is een infiltratievoorziening aangelegd om de grondwaterdaling te compenseren en de drinkwatervoorziening veilig te stellen. Deze voorziening heeft een capaciteit van 6 miljoen kuub/jaar. Tot nu is echter niet meer dan de helft van deze hoeveelheid geïnfiltreerd.

Ecosystemen mag je gebruiken maar niet uitwringen

Hierover maakt D66 zich zorgen. Het is goed om gebruik te maken van de ecosystemen die onze natuur ons levert. Maar we moeten deze duurzaam in stand houden en niet uitwringen zoals nu gebeurt. Er moeten nodig meer preventieve maatregelen worden genomen. Denk aan het vasthouden van meer hemelwater op de stuwwal, vernattingprojecten en het reguleren van de afvoer via beken. Dit kan bovendien wateroverlast in de kernen voorkomen bij zomerse stortbuien.

Fietsexcursie

Tijdens de fietsexcursie worden enkele projecten bezocht die gevaar lopen. Na een korte inleiding start de fietstocht van ca. Anderhalf uur langs twee beekdalen. Na afloop worden bevindingen en aanbevelingen besproken.

Welkom op zaterdag 16 februari in De Vossenberg, Centrumweg 17, 8162 PT Epe vanaf 13.30uur. De inleiding begint om 14.00 uur. Omstreeks 16.30 uur zijn we terug bij het startpunt en is er gelegenheid tot napraten.

Bel of mail voor verdere informatie met Annemiek van Loon 06-46496412,

annemiekvanloon@me.com .