Beekruimers in de bronbossen van Middachten

Wat een bikkels zijn het!

Als iedereen aan de speculaas of de glühwein zit of met een boek bij de open haard, zijn de beekruimers actief in de bronbossen van Middachten. Het is winterwerk/ ruige arbeid, maar met heel veel resultaat. Dit jaarlijks onderhoud aldaar kan alleen maar handmatig, omdat op die plekken geen machines kunnen komen. Vrijwilligers zorgen dat blad en blubber en gevallen takken verwijderd worden uit het water om een goede doorstroming en afvoer van de beek te bevorderen.
Het is al een oud beroep: dat van beekruimer. De beekruimers werden toentertijd ingehuurd door een eigenaar of pachter, die verantwoordelijk was voor het onderhoud op andere momenten van het jaar. Het was een goed betaald beroep. Meestal in het voor- en/of najaar, maar soms ook door het jaar heen, was hij actief in de beek om opstoppingen te voorkomen en blad en ander afval te verwijderen.

Tegenwoordig werken we met vrijwilligers die de bijzondere natuur- en cultuurhistorische waarden een warm hart toedragen. Net als in de eeuwen ervoor door de beek wadend wordt nu met grepen en schoppen blad, modder en ander afval weggegraven. Meestal wordt vanaf de kant gewerkt met werktuigen die door hun naam en uiterlijk middeleeuwse associaties oproepen: de krag of de hekkel (een greep, loodrecht aan een lange steel) of de baggerbeugel. Bij de beken kan het slik en het andere afval op de oevers worden gedeponeerd. Bij de sprengen moet het echter uit de sprenggeul worden gehaald; het slik wordt naar het omliggende maaiveld of naar elders afgevoerd, dit om te voorkomen dat belemmering van de kwel ontstaat (het water dat spontaan opborrelt uit de grond) of dat de omgeving te voedselrijk wordt. Overhangende takken worden afgehouwen en gras wordt langs de oevers weggemaaid.

In de afgelopen drie jaar zijn goede resultaten geboekt met het inlopen van achterstallig onderhoud. De beheerders van de bronbossen van Middachten, Henri Kleijer, is dan ook heel blij met alle inspanningen van de vrijwilligers. Dichtgegroeide sloten zijn opengemaakt en uitgediept; het water stroomt weer. Het wordt meer en meer een kwestie van jaarlijks bijhouden en dat maakt het werk steeds lichter.

De vrijwilligerspoule is dit jaar ook betrokken geweest bij het grote Havikerwaardproject. Dit project beoogt het behoud van de landschappelijke- en natuurlijke waarden in de bronbossen op Middachten. Onder leiding van Karel Hanhart van Bureau Eelerwoude en Matthijs de Vos van het Waterschap Rijn & IJssel hebben de vrijwilligers, als bevers, dammetjes in de beek gelegd om het kalkrijke water op te stuwen en het waterpeil in de bronbossen te verhogen. Hierdoor blijft het langer aanwezig in de bronbossen en worden ze natter wat een gunstig effect heeft op de flora en fauna.

Beeldmateriaal van deze werkzaamheden kunt u hier bekijken!

We hebben de beschikking over een vaste groep vrijwilligers die ieder jaar zeer betrokken en enthousiast aan het werk gaat. Mocht u belangstelling hebben voor deze bijzondere werkzaamheden of wilt u de vrijwilligerspoule gaan coördineren dan kunt u contact opnemen met de contactpersoon van de Stichting tot Behoud van de Veluwse Beken en Sprengen (kortweg de Veluwse Bekenstichting) :
Marianne Poorthuis
Contactpersoon Bekenstichting in de gemeenten Rheden en Rozendaal
T: 026 495 3844
E: m.poorthuis@hetnet.nl.

 

De decemberversie van de Wijerd is uit!

 

De Wijerd is het tijdschrift van wat kortweg ‘De Bekenstichting’ wordt genoemd. Deze Stichting houdt zich bezig met de bescherming van de prachtige beken en sprengen op de Veluwe.

Deze Wijerd staat weer vol met interessante artikelen en foto’s. Zo is er een stuk over de Eerbeekse bekenroute en wat daar allemaal te zien is. Overigens is de folder van deze wandelroute verkrijgbaar bij de bekenstichting.
Het tweede deel van de beschrijving van bijzondere en eerbiedwaardige bomen verdient ook de aandacht. Kenner Gerard Visscher beschrijft bomen in en bij Ugchelen, Heerde, Eerbeek en een bijzondere boom bij Beek-Ubbergen.

Wist u dat er bij Velp ooit een zalmkwekerij is geweest? Harry Buurman vertelt erover en over zijn herinneringen aan landgoed Biljoen. Het zuivere bronwater van de Rozendaalse en Beekhuizense beek was steeds gelijk van temperatuur en dus geschikt voor de viskwekerij.

Een interview met Charlotte Rauwenhoff en de heer Cuno van der Feltz beschrijft de roerige geschiedenis van Landgoed Tongeren, waar de belangen van boeren soms niet dezelfde waren als die van andere organisaties.

Last but not least: Voorzitter Jan vd Velde van de bekenstichting vestigt de aandacht op de problemen die zijn ontstaan door het droogvallen van de beek bij Zuuk. De bekenstichting gaat in overleg om dit soort problemen in de toekomst te voorkomen.

Heeft u al gehoord van het nieuwe boek van de Bekenstichting? Het gaat over de Wenumse watermolen, is geschreven door Henri Slijkhuis en is onlangs tijdens een feestelijke bijeenkomst gepresenteerd.

Nieuwsgierig geworden?

Bestel een exemplaar van het boek of van ‘De Wijerd’ bij het secretariaat,

Mevr. Zwier Hottinga,
mail: info@sprengenbeken.nl
tel: 0578 631459

Resultaten Streekconferentie Veluwemeerkust

De afgelopen maanden is er gezorgd dat de Veluwemeerkust een mooie impuls heeft gekregen. Tijdens de gehouden Streekconferentie Veluwemeerkust zijn er zo verschillende ideeën naar voren gekomen. Op 11 november werd er een terugkomdag gehouden waar er verschillende werkgroepen en ideeën ontstonden. De Bekenstichting is hierbij betrokken binnen de werkgroep ‘Water’. Binnen de werkgroepen gaat men nu aan de slag met de vele ideeën die er zijn geopperd. Verder zal er in het eerste kwartaal een vervolgbijeenkomst worden georganiseerd voor de gebiedspartners en de trekkers van de verschillende werkgroepen.

De resultaten van deze terugkomdag, maar ook van de Streekconferentie zijn in een verslag opgenomen. Dit verslag kunt u hier lezen.

Het water van de Jansbeek in Arnhem

De Jansbeek in het centrum van Arnhem is bijna een feit; op 8 december zal de beek feestelijk geopend worden. Om een dieper inzicht te geven waar het water van de beek nu eigenlijk vandaan komt, heeft RTV Arnhem een filmpje gemaakt waar hierop wordt ingegaan. Dit filmpje kunt u hier bekijken!

De Jansbeek heeft vroeger al door de stad gelopen en is nu dus wederom omhoog gebracht in de stad. Voorheen ging de beek grotendeels ondergronds verder. In de rapportage die RTV Utrecht maakte, komt ook de verscheidenheid van de Jansbeek aan de orde. Zo lijkt de beek bijvoorbeeld op sommige plaatsen nu meer op een stuwvijver, terwijl de stroom over het molenrad veel beperkter is.

Molenaarsambacht opgenomen op UNESCO-lijst

Op de vergadering van het Comité van het UNESCO-verdrag in Zuid-Korea is bekend gemaakt dat het molenaarsambt is ingeschreven op de Representatieve Lijst van immaterieel erfgoed. Molenaars vanuit Nederland hebben dit nieuws in ontvangst mogen nemen. Het nieuws zorgde voor veel vreugde bij vele molens in Nederland, waaronder natuurlijk ook de verschillende watermolens die ons land rijk is. Ook minister Ingrid van Engelshoven van Cultuur zei ‘erg trots te zijn dat voor het eerst Nederlands immaterieel erfgoed is opgenomen op de Representatieve Lijst.

Meer informatie over dit onderwerp kunt u terugvinden in de nieuwsbrief van vereniging De Hollandsche molen, die u hier kunt bekijken!

Vacature redactieleden De Wijerd

Wij zijn op zoek naar nieuwe leden voor de redactie van ‘De Wijerd’. ‘De Wijerd’ is samen met Facebook en de website “het gezicht” naar buiten van de Bekenstichting. We vergaderen één middag in de drie maanden, verder wordt aan redactieleden gevraagd mee te denken over inhoud en mee te helpen met corrigeren van teksten.

Ben je enthousiast over onze beken en sprengen, en wil je met redactiewerk ook wat betekenen voor het behoud ervan, dan horen we graag van je. Reacties naar info@sprengenbeken.nl  onder vermelding van Redactie Wijerd.

Veluwe Buitengewoon

Tachtig natuurcolumns zijn gebundeld in het fraai vormgegeven boek Veluwe Buitengewoon, zo kun je onze mooie Veluwe nog beter te leren kennen. Auteur Gert Jan Blankena schreef 33 jaar ‘stukjes over de natuur’ onder de titel Buitengewoon voor De Stentor. De mooiste columns uit deze enorme collectie  zijn gebundeld in een hard-cover boek en voorzien van prachtige natuurfoto’s.

Zo kun je de natuur bekijken door de ogen van de eigenwijze ecoloog, die met zijn groene blik altijd weer net iets anders ziet dan gewone stervelingen. Verdwalen op de Veluwe kan nu dus gewoon vanuit je luie stoel, en met droge voeten. Ondanks dat laatste gaan heel wat zijn verhalen over water, beken en sprengen.

Het boek kost 19,50 euro en is verkrijgbaar bij veel Veluwse boekhandels, waaronder Nawijn en Polak in Apeldoorn en alle Primera-winkels. De opbrengst van het boek gaat geheel naar Stichting Prehistorisch Kamp Apeldoorn. (‘HAPS-kamp’) Kijk voor meer informatie, o.a. de andere boekwinkels op de Veluwe waar het boek te koop is op www.veluwebuitengewoon.nl. Om de smaak te pakken te krijgen zijn de eerste 10 verhalen uit het boek hier te lezen.

Boek Veluwe Buitengewoon is verschenen!

Tachtig natuurcolumns zijn gebundeld in het fraai vormgegeven boek Veluwe Buitengewoon, zo kun je onze mooie Veluwe nog beter te leren kennen. Auteur Gert Jan Blankena schreef 33 jaar ‘stukjes over de natuur’ onder de titel Buitengewoon voor De Stentor. De mooiste columns uit deze enorme collectie  zijn gebundeld in een hard-cover boek en voorzien van prachtige natuurfoto’s.

Zo kun je de natuur bekijken door de ogen van de eigenwijze ecoloog, die met zijn groene blik altijd weer net iets anders ziet dan gewone stervelingen. Verdwalen op de Veluwe kan nu dus gewoon vanuit je luie stoel, en met droge voeten. Ondanks dat laatste gaan heel wat zijn verhalen over water, beken en sprengen.

Het boek kost 19,50 euro en is verkrijgbaar bij veel Veluwse boekhandels, waaronder Nawijn en Polak in Apeldoorn en alle Primera-winkels. De opbrengst van het boek gaat geheel naar Stichting Prehistorisch Kamp Apeldoorn. (‘HAPS-kamp’) Kijk voor meer informatie, o.a. de andere boekwinkels op de Veluwe waar het boek te koop is op www.veluwebuitengewoon.nl. Om de smaak te pakken te krijgen zijn de eerste 10 verhalen uit het boek hier te lezen.

Naast dit boek over de Veluwe, zijn er nog diverse andere publicaties gerelateerd aan de Veluwe en ook de beken/sprengen die hier aanwezig zijn. Deze publicaties kunt u hier en hier vinden!

Serrebijeenkomst Rozendaal

Op 15 november heeft Kees Kant, contactpersoon uit Arnhem, een bijdrage geleverd in een serie “serre-bijeenkomsten” in Rozendaal. In deze serie vertelt hij meer over de ontwikkelingen rond de Jansbeek in Arnhem. Bij de presentatie was Marianne Poorthuis, eveneens betrokken bij de Bekenstichting, ook aanwezig. In totaal werd de presentatie bezocht door bijna 50 personen, wat als een ongekend grote opkomst gezien mag worden voor deze serre-bijeenkomsten.

Kees heeft een tweetal dia’s beschikbaar gesteld, die in het kort de inhoud van zijn presentatie weergeven. Deze kunt u hier bekijken!

Streekconferentie Veluwemeerkust

Op 7 oktober 2017 organiseerde Natuurmonumenten de Streekconferentie Veluwemeerkust, een gebied dat ligt tussen Harderwijk, Nunspeet, Veluwemeer en de A28.De gemeenten Harderwijk en Nunspeet, de provincie Gelderland en overige gebiedspartners ondersteunen van harte dit initiatief. Alle inwoners, ondernemers en organisaties waren uitgenodigd. Om organisatorische redenen mochten slechts honderdtachtig personen aan deze conferentie deelnemen. Het aantal meldingen was overweldigend en het enthousiasme en gedrevenheid van de deelnemers werkten heel inspirerend. Het doel van deze bijeenkomst was op basis van gelijkwaardigheid samen dromen; wensen en zorgen met elkaar delen, over de inrichting van het landschap. Deze dag werd zeer professioneel geleid door Wing, een organisatie die processen begeleidt welke bijdragen aan de kwaliteit van de leefomgeving.

De indeling van de dag bestond uit drie rondes t.w.: ronde 1: dromen en wensen delen met elkaar over het gebied; ronde 2: het ontwikkelen van ideeën en ronde 3: het uit werken van één van de ideeën tot een pitch (presentatie van een concreet idee binnen 1 minuut). Tijdens de brainstormsessies, in groepsverband, werd regelmatig plenair teruggekoppeld vanuit diverse zalen d.m.v. video conference systemen.

 

 

 

 

 

Wiebe Kiel en Frans Jansen vertegenwoordigden de Stichting tot Behoud van de Veluwse Sprengen en Beken.
Op zaterdag 11november jl. was de Terugkomdag van de Streekconferentie Veluwemeerkust.
De opkomst (± 50%) was boven verwachting. Het enthousiasme en de gedrevenheid waren nog steeds onveranderd.
De dag begon eerst met een terugblik. Vervolgens werd de ‘oogst’ van de voorgaande Streekconferentie op 7 oktober jl. gepresenteerd en aan de hand hiervan werden de werkgroepen geformeerd. Deze werkgroepen gingen aan de slag met de vierentwintig vastgestelde pitches (concrete ideeën) om deze verder uit te werken. Omstreeks 12.00u vond de plenaire afsluiting plaats. In deze afsluiting werd bekend gemaakt dat het gros van geformeerde werkgroepen verder aan de slag zal gaan. Een aantal is samengevoegd dan wel heeft zichzelf opgeheven.
De uitkomsten van zowel de Streekconferentie als die van de Terugkomdag zullen op korte termijn te vinden zijn op www.veluwemeerkust.nl .

Wat is het vervolg?
In januari zal de werkgroep ‘Beken’ voor het eerst bij elkaar komen om aan te aanvangen met de uitwerking van hieronder genoemde ideeën. Daarnaast zal de gebiedsbeheerder van Natuur Monumenten (Machiel Bosch) om de drie à vier maanden de voorzitters van alle werkgroepen bijeenroepen voor afstemming en eventuele ondersteuning.
Wat gaat de werkgroep ‘Beken’ doen?:
De werkgroep ‘Beken’ heeft zich het volgende ten doel gesteld: ‘het in stand houden en eventueel herstellen van de natte infrastructuur van de Mheenkampen, Bloemkampen en de omgeving’.
Hierbij zijn de volgende ideeën ontwikkeld:

  • het rechte deel van de Tochtsloot als een waterdelta voor de Bloemkampen her in te richten, met aandacht voor de waterkwaliteit in het bovenstrooms gebied. Deze activiteit kan gelijktijdig worden meegenomen in het project de Bloemkampen;
  • verbeteren van het rondje (wandelpad) Mheenlanden;
  • verlaging van delen van de oeverkanten alsmede het meer beschaduwen van de oevers (in relatie tot de houtwalstructuur) ter verhoging van de biodiversiteit;
  • onderzoeken welke delen van beken geschikt zijn om er wandelpaden langs te creëren;
  • afstemming activiteiten met andere werkgroepen.

Frans Jansen, contactpersoon