Heerder Watermolen lever huizen energie

Het waterrad van de Heerder Watermolen levert sinds kort energie, wat 3 tot 4 woningen van elektriciteit kan voorzien. Volgens Beerd Volkers, eigenaar van de molen, gaat het hier om een primeur! Volkers begon al 12 jaar geleden met het project rondom de molen, die overigens een hele historie heeft. Vanaf 1499 staat de molen al beschreven, gesticht door de fraters van het klooster Hulsbergen in Wapenveld.

Wilt u meer lezen over dit mooie project? Dan kunt u hier het artikel in het Veluweland lezen!

Wandelroute Middelste Molen

De Bekenstichting heeft voor de Stichting Museum Middelste Molen in het kader van de opening van het nieuwe Museum en bezoekerscentrum, een wandelroute ontwikkeld langs de loenense- en Strobroekse beek. Het gebied ten oosten van Loenen, waarbij u wandelt langs de beken en langs restanten van oude molenlocaties. De flyer van de wandeling (ca 10, resp. 6 km) is te verkrijgen in Museum de Middelste Molen (kanaal Zuid 497 te Loenen), maar ook Bij Bron van Smaak bij Kieveen (Hoofdweg 92 te Loenen).

Rob Wolfs heeft de route ontwikkeld en de vormgeving is uitgevoerd door Eric Harleman. De basis van de route is geweest de wandeling langs de Loenense beken, zoals beschreven in het boekje “Wandelen langs stromend water, deel 2”. Dit boekje is momenteel echter niet meer verkrijgbaar.

Wij wensen u een mooi bezoek aan de Middelste Molen toe en een fijne wandeling. Een suggestie voor een mooie dagtocht wellicht.

Wiebe Kiel

Impressie contactpersonenochtend 14 april

Op 14 april werd de contactpersonenochtend vanuit de Bekenstichting georganiseerd. Door Matthijs de Vos en Manon Klein Kranenburg van Waterschap Rijn & IJssel kregen we een uitleg over het in 2016 uitgevoerde groot onderhoud aan de Beek. Grote hoeveelheden slib zijn afgevoerd vanuit de sprengkop en de beek tot aan de grote vijver zijn verwijderd. Met het waterschap werd gediscussieerd over het gewenste niveau van regulier onderhoud van de beek, zoals die er nu bij ligt. Mogelijke inzet van vrijwilligers is hierbij ook aan de orde geweest. Op de foto’s is een beeld te zien van de beek vanaf de sprengkop. Op kwelplaatsen is paarbladig goudveil te zien. Een interessante ochtend waarbij veel ervaring en visie werd uitgewisseld.

Wiebe Kiel
coördinator contactpersonen en lid DB Bekenstichting

Enkele foto’s van deze ochtend kunt u hier bekijken!

Jaarvergadering 2018

Na het huishoudelijk gedeelte van de jaarvergadering, die op zeer efficiënte wijze door onze voorzitter werd geleid, waren er twee zeer interessante voordrachten.

De eerste lezing werd verzorgd door Jan Neefjes van Bureau Overland. Samen met anderen is Jan bezig met een handboek over “Beekherstel en erfgoed”. Dit handboek wordt geschreven in opdracht van de Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer (STOWA; het kenniscentrum van de waterschappen) en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, RCE. Bij beide organisaties bestaat de behoefte om erfgoed beter en meer frequent mee te kunnen nemen in ruimtelijke projecten. Het handboek beoogt dit te stimuleren door het bieden van inzicht in zowel het proces als de inhoud. Jan nam ons tijdens zijn lezing mee in de veelheid aan onderwerpen die in het handboek aan de orde gaan komen. Dit varieert van een overzicht van relevante wet- en regelgeving, de wijze waarop gebiedsprocessen ingezet kunnen worden om erfgoed meer op de agenda te krijgen tot aan een overzicht van historisch landgebruik in beekdalen en de wijze waarop erfgoed en landschap oplossingen kunnen bieden voor actuele wateropgaven. Deze wellicht wat taaie, maar desondanks interessante overzichten werden verluchtigd door aardige en sprekende voorbeelden. Zoals illustraties over de Achterhoek, waar grote delen van het midden gedeelte van beken door mensen is gegraven in een vlak deel van het landschap, waar de beek voorheen waarschijnlijk meer een soort ondiep moerassige vlakte vormde. Op de volgende helling, richting het gebied rondom Zutphen ontstond dan weer een beek. Het handboek richt zich op hoog-Nederland. Het is niet alleen bedoeld voor waterschappers, die in hun dagelijkse werk te maken hebben met (ruimtelijke) wateropgaven als beekherstel, klimaatadaptatie en waterberging. Ook natuur- en erfgoedorganisaties, provincies, gemeentes en ingenieursbureaus kunnen er hun voordeel mee doen. Het Handboek verschijnt in 2018 en meer informatie is terug te lezen op http://www.beekherstelenerfgoed.stowa.nl.

Vervolgens heeft Frank Spikmans van RAVON een zeer interessante lezing over (beek)prikken verzorgd. Hij begon met een uitleg waarom prikken geen vissen zijn. Zo zijn beekprikken en de andere rondbekken (rivierprik, zeeprik) zogenaamde kopschildvissen, terwijl ‘echte’ vissen beenvissen zijn. Eén van de verschillen is dat prikken een skelet van kraakbeen hebben, terwijl beenvissen, de naam zegt het al, een benig skelet hebben. En om het nog maar wat ingewikkelder te maken zijn de beekprik en rivierprik zo sterk aan elkaar verwant dat het zelfs met de moderne DNA-technieken moeilijk, zo niet onmogelijk, is om eenduidige verschillen aan te duiden. Wellicht zijn beide daarom een voorbeeld van hoe soortvorming heden ten dage nog plaats kan vinden! Zo kunnen beekprik en rivierprik ook levensvatbare nakomelingen maken. Na een uitgebreide toelichting op allerlei ecologische kenmerken van deze prikken, gaf Frank een leuk inzicht in het soortmanagementplan dat RAVON voor de beekprikken rondom gemeente Apeldoorn heeft opgesteld. Eén van de belangrijkste belemmeringen voor een gezonde populatie bleek te liggen in het feit dat de meeste beken geen of te weinig geschikt habitat voor de larven bieden. De variatie aan structuur in onze beken is daarvoor te laag. Geschikt paaigebied is daarentegen in voldoende mate voorhanden. Tegelijkertijd lijkt het mogelijk om met relatieve kleinschalige maatregelen in de inrichting van beken succes te hebben en de beekprik in Apeldoorn een gezonde en mooie toekomst tegemoet te laten gaan. http://www.ravon.nl/Infotheek/Soortinformatie/Vissen/Beekprik/tabid/1403/Default.aspx

Jaap Postma

U kunt hier een kleine sfeerimpressie van de vergadering bekijken!

Bekenstichting levert mooi aandeel bij nieuw bezoekerscentrum

Bekenstichting levert mooi aandeel in nieuwe bezoekerscentrum Museum Papierfabriek Middelste Molen in Loenen

In Loenen heeft afgelopen maandag 9 april de opening plaats gevonden van het nieuwe bezoekerscentrum van het Museum Papierfabriek de Middelste Molen aan de Loenense beek. De enige, nog werkende papiermolen in Nederland. De openingshandeling werd verricht door de burgemeester van Apeldoorn, John Berends, nadat de voorzitter van de Stichting Museum Middelste Molen, Hans Berends van Loenen en de de directeur van Papierfabriek Schut de vele genodigden en vrijwilligers welkom hadden geheten en  toegesproken.

Het nieuwe bezoekerscentrum langs het Apeldoorns kanaal is ruim en licht van opzet en geeft een prachtig inkijkje in het proces van papier maken. Dat fabricageproces kan de bezoeker in de molen zelf gaan bekijken. En ook geeft een prachtige video presentatie de bezoeker een goede inkijk in het proces. Het bezoekerscentrum is open van woensdag t/m zaterdag van 10-16 u.

De Bekenstichting was door het bestuur van de Stichting Middelste Molen gevraagd een hoek in te richten met informatie over de beken. Want zonder beken geen molens. We hebben dat met plezier opgepikt en vorm gegeven met o.a. een subsidie van het Waterschap Vallei en Veluwe.

Onze vormgever Eric Harleman heeft een prachtige poster ontworpen die op een van de glaswanden is geplakt en hij heeft een ‘Banner’ ontworpen die naast deze opstelling is geplaatst. Rob Klaasen (ict) heeft een bestaande DVD met info over het ontstaan van de sprengenbeken bewerkt en teruggebracht tot een presentatie van 8 minuten. Deze wordt via een TV scherm  getoond aan de bezoeker. Rob Wolfs heeft een mooie wandelroute ontworpen, die door Eric verder is vorm gegeven met de gemaakte foto’s en een routekaartje. Deze route start vanuit de Middelste Molen  en al wandelend komt je langs voormalige molenlocaties langs de oostelijke rand van Loenen en langs de beken en  sprengkoppen van de Loenense- en Strobroekse beek en kasteel Ter Horst.  De route is max. 10 km lang (een ingekorte route van 6 km kan ook) en de flyer is in het bezoekerscentrum te verkrijgen. Het geheel is gecoördineerd door onze contactpersoon Hans van Eekelen.

Wij kunnen u dit uitje zeker adviseren. Zowel het wandelen in de omgeving van de beken in Loenen als ook een bezoek aan de Middelste Molen en het nieuwe bezoekerscentrum. Adres van het bezoekerscentrum: Kanaal Zuid 497, Loenen.

U kunt hier enkele foto’s bekijken, waardoor u een beeld krijgt van het bezoekerscentrum!

Wiebe Kiel

Lid DB

De verdamping van de Veluwe

“De mens beïnvloedt, meestal onbewust, de waterbalans via veranderingen in het landschap. De verdamping van regenwater neemt bijvoorbeeld toe door bebossing van stuifzanden en heiden. Wij hebben nu berekend wat de effecten van grootschalige historische landgebruiksveranderingen zijn geweest op de waterbalans van de Veluwe. Wat blijkt: vanaf 1850 is de verdamping met ruim 50% gestegen.”

Over deze verdamping op de Veluwe is in de laatste Wijerd een artikel verschenen, wat hier verder op in gaat. Gelet op de actualiteit van dit artikel kunt u het nu ook online lezen. Zo leest u onder andere over historische veranderingen in het landgebruik en daarnaast de rol die het klimaat heeft gespeeld. Het artikel kunt u hier lezen!

Excursie en lezing Hydrologie rondom landgoed Middachten

Op 23 maart waren de werkgroepen hydrologie en cultuurhistorie samen te gast op kasteel Middachten. Zij kregen eerst een toelichting van de gastheer Graaf zu Ortenburg over de geschiedenis van het kasteel en het landgoed. Daarna gaf Karel Hanhart (bureau Eelerwoude) een uitleg over de ontwikkeling van het hydrologisch systeem en in het bijzonder de betekenis daarvan voor de bronbossen en bijbehorende beken in dit gebied. Deze hebben vooral veel te lijden gehad van waterhuishoudkundige ingrepen die in het verleden in de omgeving zijn verricht. Daardoor is de aanvoer van kalkrijke ondiepe grondwater weggevallen. Een boeiend artikel is hierover in H2O- 2007-01 verschenen. Met de kennis van het systeem en de bepalende milieufactoren voor het herstel van de bronbossen zijn de laatste jaren inrichtingsmaatregelen ontworpen in het gebied onder de naam Project Havikerpoort. De werkzaamheden zijn het afgelopen jaar afgerond, zoals in het veld aan de beide werkgroepen is getoond. Het is nu wachten op de terugkeer van de bijzondere flora en fauna. Beide werkgroepen hebben in het veld de situatie bekeken; zie foto. Daarnaast hebben ze beide hun reguliere vergadering gehouden.

In het gebied ligt ook het plan voor project Havikerpoort, waarover u hier meer kunt lezen.

21 april, Voorjaarsexcursie

Landgoed Hackfort in Vorden  – programma van 10.00 uur tot 16.00 uur.

Locatie koffie/thee en lunch: Chocolaterie Magdalena, Vierakkersestraatweg 37A, 7233 SH, Vierakker.

Excursielocatie: landgoed Hackfort en oorsprong Baakse beek: Baakseweg 8, 7251 RH, Vorden.

Programma

10.00 – 10.30 Ontvangst met koffie/thee:  korte toelichting door boswachter van Natuurmonumenten Willem Regtop
10.45 – 12.30 – wandeling o.lv. Willem Regtop en Leon Klein Tankink van waterschap Rijn en IJssel met bezoek aan de watermolen die in bedrijf is.
12.45 – 13.30 – lunch in Chocolaterie Magdalena
13.45 – 15.00 – excursie o.l.v. Leon Klein Tank – natuurherstel van de Baakse beek
15.45 – afsluitend drankje in Chocolaterie Magdalena

Opgave tot 10 april bij Z. Hottinga-Doornbosch, tel: 0578 631459 of info@sprengenbeken.nl.

Kosten koffie/thee, lunch en excursies € 25,00 pp.

Toelichting excursie

Op het landgoed Hackfort stroomt de Baakse beek, die voor water van de vijver bij het kasteel zorgt en water levert voor de aandrijving van de watermolen. Door het waterschap Rijn en Ijssel is via een herstelprogramma de Baakse beek robuuster ingericht zodat bij natte periodes het water beter opgevangen kan worden. De stuw bij de Horsterkamp is passeerbaar gemaakt voor vissen door de aanleg van een vistrap. Ook bij de watermolen is een vistrap aangelegd. De oevers van de beek in het hele gebied tussen de Baakseweg bij Kasteel Hackfort tot kasteel Vorden zijn natuurlijker ingericht. Op het eigendom van Natuurmonumenten wordt natte landnatuur aangelegd. In het dorp Vorden is een moderne voorde aangelegd; een grote wens van de bewoners om iets van de historie van de Baakse beek terug te brengen. Het dorp Vorden ontleent zijn naam aan de voormalige voorde.

 

Jos Noppen gestopt als penningmeester

Vanaf 2015 heeft Jos Noppen het penningmeesterschap van de Bekenstichting op zich genomen. Ook verzorgde hij onze financiële “administratie” (u weet wel: uw debet –> ons credit) met grote securiteit. Hij had uitgesproken: “Belangrijk is hoe we als stichting aan voldoende middelen komen voor onze werkzaamheden, en hoe we onnodige uitgaven en risico’s vermijden.”  Daar is hij zeker in geslaagd.

Wij bedanken hem voor zijn inzet. De jaarrekening over 2017 is de laatste gewaardeerde  bijdrage van Jos. Vanaf 1 januari 2018 is Fer Jantzen namelijk onze nieuwe penningmeester.

Jan van de Velde