Verder op pad langs stromend water 2, Bekenpad Vaassen

Afgelopen maandag 23 juli was er een feestelijke bijeenkomst vanwege het uitkomen van het boek “Verder op pad langs stromend water 2 Bekenpad Vaassen”. Dit keer over de beken in en rond Vaassen. Een wandelgids boordevol interessante informatie. Na de opening van de bijeenkomst door jan van de Velde, kwam auteur Henri Slijkhuis aan het woord. Hij schetste in het kort de geschiedenis en het belang van de beken in verleden en heden. Wethouder Eric Visser ontving een exemplaar en vertelde dat de beken ook de gemeente na aan het hart liggen. Bekenstichting en gemeente hebben Hogeschool Saxion gevraagd een onderzoek uit te voeren naar de toeristische waarde ervan.

De auteur Henri Slijkhuis (l) en vormgeven /fotograaf Eric Harleman. © Foto D. Damsté

Oproep aan onze donateurs

Als Bekenstichting beschikken wij over een, door de redactie prachtig vorm gegeven, “Wijerd” en actieve redacties van Facebook en website. Toch merken wij als bestuur ook dat communicatie per email soms handiger is. Zo kan het aardig zijn om op een actualiteit te wijzen door een artikel aan geïnteresseerden door te sturen of te wijzen op een recent bericht op de website. Alleen willen email adressen nog wel eens wijzigen! Daarom aan ieder een verzoek of jullie een mailtje kunnen sturen aan info@sprengenbeken.nl zodat wij de lijsten kunnen actualiseren.

Daarnaast meteen ook een tweede verzoek. Het dagelijks bestuur is enthousiast maar kent een beperkt aantal handen en soms zijn meer handen welkom. Wij zoeken nog mensen die het bestuur willen versterken, maar ook op allerlei andere punten zou het fijn zijn om van jullie hulp en kennis gebruik te kunnen maken. Enkele voorbeelden: we denken na over een update van de film over beken en zoeken hiervoor een scenarioschrijver, zijn bezig met nieuwe tentoonstellingen en willen activiteiten organiseren rondom ons lustrum. Ook de werkgroep ecologie zou nieuw leven ingeblazen moeten worden. Dus wederom aan jullie allen een verzoek: als je toch een mail stuurt, kun je daarin ook aangeven of we je mogen benaderen met dit soort vragen voor hulp en zo ja, waar jouw voorkeur eventueel naar uit gaat?

Jaap Postma, secretaris

Droogte in de sprengen en beken

De langdurige droogte treft nu ook de toevoer van grondwater in de sprengen en beken op de Veluwe. Het secretariaat krijgt tal van meldingen via haar contactpersonen van drooggevallen beken. Door het Waterschap Vallei en Veluwe is via de media bekend gemaakt dat in een aantal beken, met drooggevallen delen, gevist wordt en deze vissen worden weer uitgezet in De Grift. Vanmiddag ontmoette ik na een excursie van Hagedoorns Plaatse naar de Kopermolen in Zuuk leden van werkgroep De Prik die, samen met een beroepsvisser uit Terwolde, in de Verloren beek met schepnetten vissen vingen in het lage water. Ik sprak Gertjan Blankena en hij vertelde mij dat zij elritsen, beekprikken, maar ook snoekjes en stelbaarsjes vingen. Ook in de wijerd en bij de Kopermolen van Zuuk zijn op 20 juli vissen gevangen. De familie Rodijk was erg blij met dit initiatief, omdat zij zich grote zorgen maakte over de droogval in de Klaarbeek en het mogelijk sterven van diverse vissoorten. Het is verheugend om te constateren dat het Waterschap haar verantwoordelijkheid neemt en in de droogvallende beken vissen laat vangen en weer uitzet in De Grift. Via de vistrappen kunnen vissen na deze droge periode weer terug zwemmen in de beken.

Adrie Hottinga

 Werkgroep De Prik in actie bij de Verloren Beek – 21- juli 2018

Verder kunt u hier nog een artikel lezen over de maatregelen die worden getroffen om de vissen in de Verloren Beek te redden.

Opening waterfilterkelder Heveadorp.

Al eerder heeft u hier kunnen lezen over het geweldige project om de waterfilterkelder in Heveadorp te restaureren. Vrijdag 7 julo was daar de feestelijke opening van. Na een introductie over de geschiedenis van de waterfilter kelder, werd een informatiebord onthuld, waarmee symbolisch het project was afgerond. De aanwezigen konden daarna de waterfilterkelder uitgebreid bekijken.

Wil u meer weten? Lees dan ook dit artikel in Hoog en Laag! Daarnaast kunt u ook dit artikel nog lezen, uit Rijn en Veluwe.

 

 

 

Alle deelnemende partijen rondom dit project

Boek ‘De Apeldoornse Grift en haar stroomgebied’

Wil je meer weten over de sprengen en beken in Apeldoorn en Ugchelen? Waar liggen de sprengkoppen en waar stroomt al dat water naar toe? Wat is hun geschiedenis en doel?

Het boek “De Apeldoornse Grift en haar stroomgebied” vertelt het verhaal.

​Er is al veel geschreven over de korenmolens, papiermolens en wasserijen in Apeldoorn en omgeving. Er was echter heel weinig te vinden over het water dat deze industrieën mogelijk maakte.

Uit gesprekken met “echte Apeldoorners” werd duidelijk dat de meeste mensen niet goed weten hoe de loop van de sprengenbeken is. Ook zijn de Gemeente en Waterschap Vallei en Veluwe al enige tijd bezig met het opknappen van de sprengen en de beken. Dit is erg zichtbaar en krijgt veel aandacht in de media.Er is al veel geschreven over de korenmolens, papiermolens en wasserijen in Apeldoorn en omgeving. Er was echter heel weinig te vinden over het water dat deze industrieën mogelijk maakte.

Drie liefhebbers van sprengenbeken, natuur en cultuurhistorie vonden dat er een boek over geschreven moest worden. Dat boek bevat een mooi en informatief overzicht van de achttien beken die binnen de gemeente Apeldoorn in de Grift uitmonden en daarnaast nog alle andere die in het Apeldoorns kanaal of de IJssel uitkomen.

Elke beek wordt met een gedetailleerde kaart en mooie foto’s beschreven.

 

De Geurtssprengen

Daarnaast wordt de geschiedenis, functie en de natuur bij de beken beschreven.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De drie auteurs v.l.n.r. Hans van Eekelen, Henk Weltje en Theo Kuipers bij de Hamermolen na het beekprikken tellen.

De oorsprong van de Grift in de sneeuw.

De auteurs zijn alle drie lid van de Bekenstichting en tevens van de werkgroep Sprengen en Beken van de KNNV afdeling Apeldoorn. Het boek is door hen op niet commerciële basis, in een oplage van 1000 stuks, geschreven. Op het moment van schrijven van dit artikel (2 juli 2018) zijn er nog slechts 300 van over.

Het boek is vanaf 25 mei 2018 voor 13,50 Euro te koop in de Apeldoornse boekhandel Nawijn&Polak, de Primera vestigingen Nolenplein, Orden, Kerschoten en Ugchelen, de Bruna winkels Schubertplein, de Read Shop in de Eglantier en in Beekbergen bij de boekenwinkel Mooi Boek aan de Dorpsstraat 84 en de Bruna in Hattem.

Ook kan het boek bij de KNNV afdeling Apeldoorn via de volgende weblink besteld worden.

https://www.knnv.nl/afdeling-apeldoorn/nieuws/boek-de-apeldoornse-grift-en-haar-stroomgebied-verkrijgbaar

Er is veel plezier aan het schrijven van het boek beleefd en de auteurs hopen dat u het ook gaat waarderen.

 

Opening Watermolen van Heerde en opening van “koffie bij de molen”

Op vrijdagmiddag 29 juni 2018 is het nieuw geplaatste waterrad bij de Watermolen van Heerde aan de Beeklandseweg 13 te Heerde in gebruik genomen. Een proces van 5 jaar herstel is hiermee afgerond van een gemeentelijk monument dat in 2013 nog bijna op instorten stond door betonrot. Al in 1499 wordt in officiële documenten het bestaan van deze voormalige korenmolen aan de Zuidelijke Heerderbeek vermeld . Eigenaar Beerd Volkers en zijn echtgenote hebben er alles aan gedaan om in Heerde een locatie te maken, waar je als wandelaar en fietser op je gemak een kopje koffie kunt drinken, zowel binnen als buiten. Een echte plek waar je het water van de Veluwse sprengen en beken kunt beleven.
De locatie “koffie bij de molen”wordt door Zoethout & Stichting tot behoud Watermolen van Heerde gerund met mensen die een arbeidsmatige dagbesteding nodig hebben, teneinde hun zelfredzaamheid en gevoel van eigenwaarde te vergroten. Jack Augustinus verzorgt hier de organisatie en begeleiding. De locatie “koffie bij de molen is voorlopig geopend op woensdag t/m vrijdag. Zoethout heeft op nog 3 andere locaties in Hattem en Heerde een vestiging.

Vandaag was het een zonovergoten dag. Een watermolen heeft echter water nodig wil een rad ook kunnen draaien. Dat zal vast wel weer komen, maar de toevoer van water in de beken is momenteel bijzonder laag als gevolg van de droge juni maand. Met het draaiende rad kan er ook stroom op worden gewekt.

De Bekenstichting wenst de medewerkers een lang en gezond bestaan toe.
Op de foto’s is een impressie van deze opening te zien.

Wiebe Kiel
DB Veluwse Bekenstichting

Nieuwe Wijerd Juni is uit!

De nieuwe “Wijerd” is weer verschenen. Het blad voor de liefhebbers van Beken en Sprengen en alles wat daarbij hoort en voor liefhebbers van de natuur op de Veluwe.

Water was voor de Veluwe van oudsher van groot belang. Zo is er de papierindustrie ontstaan. Voor het maken van bankbiljetten een ander proces als voor “gewoon” papier. De bankbiljetten werden en worden gemaakt in de huidige papierfabriek Arjo Wigging Security. Er wordt geen gebruik meer gemaakt van sprengenwater, maar met dieptepompen wordt water uit de bodem opgepompt. Door een grote mate van recycling wordt de hoeveelheid water zoveel mogelijk beperkt. Dit en meer kunt u lezen in een boeiend artikel over de Ugchelse sprengen.

Landgoed “De Keijenberg” kent een enorme geschiedenis. Van heel vroeger tot de 2e wereldoorlog. Ook nu zijn er op het, inmiddels door Staatsbosbeheer aangekochte, landgoed nog beken en water te vinden.

Wilt u ook wel eens weten hoe het komt dat die beken zo mooi onderhouden worden, lees dan deel 1 van een artikelenserie over contactpersonen van de Bekenstichting. Egbert van Gessel en “zijn” Eerbeekse Beek. En verder nog: een project in Arnhem, waar schoolkinderen een beek hebben gemaakt, een stuk over het boek “Veluwe Buitengewoon” van Gert Jan Blankena en de aankondiging van de nieuwe Bekenpadgids Vaassen.
Kortom, er is weer voldoende plezier te beleven aan de nieuwe Wijerd.

Bestel een exemplaar bij het secretariaat,
Mevr. Zwier Hottinga,
mail: info@sprengenbeken.nl
tel: 0578 631459

Onthulling wanddoek Eerbeekse Beek

Burgemeester Alex van Hedel onthulde dinsdagmiddag 22 mei het informatiebord dat hoort bij het kunstwerk aan de wand van het pand van papierfabriek DS Smith. Hij deed dit samen met studenten van het CIBAP, een vakschool voor verbeelding in Zwolle. Het wanddoek laat de geschiedenis en vooral ook het belang van de Eerbeekse beek zien.

Het kunstwerk komt voort uit een unieke samenwerking tussen de Bekenstichting, Waterschap Vallei en Veluwe, papierfabriek DS Smith, de gemeente Brummen, enkele particuliere partijen en studenten van het Cibap. Voorzitter van de Bekenstichting Jan van de Velde benadrukt dat het initiatief dat vanuit de samenleving is ontstaan. “Er was behoefte om meer stromend water in de beek te krijgen om de Oliemolen in gang te kunnen zetten, dus dit kunstwerk is niet de voltooiing van een traject, maar het begin ervan.”

Zonder de Eerbeekse beek was de papierindustrie en daarmee het dorp Eerbeek niet geweest wat het heden ten dage is.  Die beek en het water wat hij vervoert verdient dus een prominente plaats in Eerbeek, daarover waren alle sprekers het eens.

Er zijn plannen om met de aanpassing van de Eerbeekse Beek ook een goede fietsverbinding te maken vanaf Landal en het zwembad Coldenhove naar het dorpscentrum van Eerbeek. Het kunstwerk is een uitstekende plek om toeristen en inwoners te laten zien hoe de Eerbeekse Beek een verbindende schakel is tussen natuur, industrie en wonen.

Excursie landgoed Hackfort en Baakse beek

Op zaterdag 21 april vond de voorjaarsexcursie plaats op het landgoed Hackfort en bij delen van de Baakse beek. Excursieleiders waren Willem Regtop, boswachter bij natuurmonumenten en Leon Klein Tank, projectmanager bij het waterschap Rijn en IJssel. Er waren 30 donateurs inclusief bestuursleden die deelnamen aan de excursies.

Na de koffie bij Chocolaterie Magdalena werd een wandeling gehouden in de kasteeltuin van het landgoed Hackfort. Eigenaar en beheerder Natuurmonumenten heeft in het parkbos zo’n half miljoen stinsenbolletjes geplant en deze bloeiden uitbundig. Willem vertelde veel over de historie van het landgoed en de bewoners. Na het bezoek aan de kasteeltuin werd een bezoek aan de watermolen gebracht, die in bedrijf was. Deze watermolen heeft een onderslag rad. Deze aandrijvingstechniek voor de maalstenen wijkt af van de vele molens op de Veluwe, omdat de Baakse beek een ander type beek is en relatief veel water afvoert richting IJssel. De vrijwillige molenaar lichtte de geschiedenis van de watermolen toe. Daarna gaf Leon Klein Tank een toelichting op de realisatie van de vispassage bij de watermolen. Via monitoring van vissoorten is aangetoond dat diverse vissoorten gebruik maken van de vispassage. Vervolgens werden wij door Willem uitgenodigd om het kasteel te bezoeken. Natuurmonumenten start zeer binnenkort met een grootscheepse verbouwing voor realisatie van vakantie appartementen. Dit was een mooie gelegenheid om het kasteel van binnen te bekijken inclusief de kelders en de fundamenten van het voormalige kasteel, die daar nog aanwezig zijn.

Na een uitstekend verzorgde lunch bij Chocolaterie Magdalena nam Leon ons mee naar het centrum van Vorden en gaf hij een exposé over het stroomgebied van de Baakse beek en de Veengoot. In Vorden is na de renovatie van het parkje een voorde aangelegd en zijn wadi’s geïntegreerd in het beeksysteem. Het was interessant om te zien dat in een stedelijke omgeving met inspraak van de bewoners en financiële input van de gemeente zo’n project gerealiseerd is. Dit type stedelijke projecten dient veel meer navolging.

Na een korte wandeling brachten wij een bezoek aan het splitsingspunt van de Baakse beek en de Veengoot. Leon gaf een toelichting op antiverdrogings maatregelen die worden uitgevoerd op het landgoed Hackfort en landgoed ’t Suideras. Voor de uitvoering van de antiverdrogings maatregelen, die gefaseerd worden uitgevoerd, vanwege het bomenbestand, wordt een boerenbedrijf verplaatst naar Drempt. De verplaatsing biedt ruimte om grasland langzamerhand om te zetten in schraal grasland dat voor bijzondere flora en insecten erg belangrijk is.

Al met al een geslaagde dag met uitstekend weer en twee gedreven excursieleiders die veel informatie gaven over het landgoed Hackfort en ontwikkelingen in het stroomgebied van de Baakse beek.

Adrie Hottinga

 

Heerder Watermolen levert huizen energie

Het waterrad van de Heerder Watermolen levert sinds kort energie, wat 1 tot 2 woningen van elektriciteit kan voorzien. Volgens Beerd Volkers, eigenaar van de molen, gaat het hier om een primeur! Volkers begon al 12 jaar geleden met het project rondom de molen, die overigens een hele historie kent. Vanaf 1499 staat de molen al beschreven, gesticht door de fraters van het klooster Hulsbergen in Wapenveld.

Wilt u meer lezen over dit mooie project? Dan kunt u hier het artikel in het Veluweland lezen!