Terugblik jaarvergadering 28 maart

Donderdag 28 maart is de jaarvergadering gehouden van de stichting. Hierbij zijn verschillende interessante lezingen gehouden voor de aanwezigen. Naast deze lezingen was het eveneens tijd om de voorzittershamer door te geven: Jan van de Velde nam afscheid en Ella de Hullu nam het van hem over. Naast deze overdracht nam ook een aantal bestuursleden afscheid, te weten Bernard Willemsen, Adri Hottinga en Dick Wouda. We willen hen allen van harte bedanken voor hun inzet voor de stichting de afgelopen tijd! Daarnaast willen we Ella de Hullu van harte welkom heten als voorzitter van deze mooie stichting!

   

 

Jubilerende Bekenstichting kan nog lang niet rustig achterover leunen

EPE,  De Bekenstichting staat dit jaar stil bij haar 40-jarig bestaan. De Stichting tot Behoud van de Veluwse Sprengen en Beken heeft daarmee een respectabele leeftijd bereikt, maar rustig achterover leunen is er nog lang niet bij. Dat valt te lezen in een artikel van Peter Smits in De Wijerd, het kwartaalblad van de stichting die deze week weer verschijnt.

Smits schrijft: “Onze Stichting is opgericht in 1979 toen de beken op de Veluwe sterk verwaarloosd waren en er vele door gebrek aan onderhoud geen water meer voerden. We hebben de afgelopen veertig jaar met succes aandacht gevraagd en gekregen voor het herstel van de beken op de Veluwe”.

Maar op het moment dat de meeste beken er weer netjes bij lagen en het water weer bijna overal str oomde, ging het toch nog mis. Smits: “Nieuwe bedreigingen dienen zich aan in de vorm van klimaatverandering, een extreem droog jaar, wateronttrekking en plannen voor een strategische watervoorraad. Dit toont maar weer eens aan dat de Bekenstichting ook na veertig jaar nog steeds hard nodig is en springlevend moet blijven”.

In het maartnummer van De Wijerd is verder een laatste woord opgenomen van voorzitter Jan van de Velde van de Bekenstichting. Hij draagt op de jaarvergadering van 28 maart het stokje over aan Ella de Hullu. Uiteraard is er daarnaast ruim aandacht voor de ontstaansgeschiedenis van de stichting en zijn er verder nog artikelen over onder meer molenaarsfamilies, de Orderbeek, Middachten en Landgoed Molenbeek opgenomen.

Tenslotte wordt gemeld dat het volgende nummer van De Wijerd een heel bijzondere zal zijn in het kader van het 40-jarig bestaan. Daaraan is ook een leuke foto-actie verbonden.

Informatie over de Bekenstichting en de Wijerd:

Mevr. Zwier Hottinga, info@sprengenbeken.nl www.sprengenbeken.nl

Tweemaal overdracht

Veluwe, 02 maart 2019

In Heveadorp staat op de Seelbeek een bijzondere waterfilterkelder. Deze hoorde in het begin van de vorige eeuw bij een grote modelboerderij; gesticht door J. W. F. (Willem) Scheffer, een zakenman uit Weesp. Hij woonde op Duno; een fraai landgoed op de hoge stuwwal met uitzicht op de Rijn.

Modelboerderij begin 20e eeuw.  Geheel rechts is de waterfilterkelder te vinden. Landgoed Duno bevond zich bij het met potlood aangebrachte kruisje.

Tot voor enkele jaren verkeerde de waterfilterkelder in vervallen staat.

Op initiatief van Lodewijk Rondeboom van de Bekenstichting werd de kelder gerestaureerd; en het gebouwtje ziet er nu weer gaaf uit.

De Bekenstichting heeft daartoe wel het opstalrecht  moeten nemen (je bent dan een soort eigenaar). Daarbij hoort m.i. dat je de “opstal” goed beheert en onderhoudt.

Maar onze Stichting kan dat, ook met de grote inzet van onze vrijwilligers, eigenlijk niet goed en dat moet dan ook nog gedurende bijvoorbeeld 40 jaren !

 

 

 

 

 

 

 

 

Gerestaureerde waterfilterkelder op de Seelbeek

Gelukkig heb ik Geldersch Landschap en Kasteelen GLK bereid gevonden het opstalrecht over te nemen. Zij zijn namelijk heel goed in staat monumenten te beheren en te onderhouden; en zij zijn bovendien eigenaar van het fraaie landgoed de Duno, zodat die relatie ook weer kan worden gelegd. Op 1 maart 2019 hebben we de overdracht van het opstalrecht (voor één Euro) formeel beklonken op Zypendaal.

2 x OVERDRACHT

En dat was mijn laatste daad als voorzitter van de Stichting tot Behoud van de Veluwse Sprengen en Beken; kortweg De Bekenstichting.

Die functie heb ik de afgelopen ruim 12 jaren mogen bekleden; en met veel plezier.

Op de Jaarvergadering 2019 neemt Ella de Hullu de voorzittershamer over.

Ik wens haar en jullie een succesvol Behoud van alle Sprengen en Beken op de Veluwe; want dat blijft bitter nodig. Nog steeds !

Jan van de Velde

Nieuwe leemlaag voor de Eerbeekse beek

Een deel van de Eerbeekse beek heeft onlangs een nieuwe leemlaag gekregen, waardoor een aantal lekkages zijn gedicht en de werkende korenmolen weer goed kan draaien. Het betreft een gedeelte in het dorp en de beek langs het landgoed Huis te Eerbeek. Er is een nieuwe methode gebruikt waardoor beschoeiing niet meer noodzakelijk is.

Het herstel van de Eerbeekse beek is onderdeel van het gemeentelijke plan Ruimte voor Eerbeek, waarin de beek een belangrijke plaats inneemt. Eerbeek en haar papierindustrie dankt haar bestaan aan de beek en het is lovenswaardig dat de gemeente nu echt werk maakt om de beek als een levend monument in het dorp te laten voortbestaan.
Ook op andere plekken in het dorp zijn er nog lekkages en de bedoeling is om die in het masterplan mee te nemen. De gemeente is uiteraard voortrekker in het plan maar ook de Projectgroep Eerbeekse Beek, waarin naast de Bekenstichting ook het Waterschap Vallei en Veluwe, het Geldersch Landschap en Kasteelen, de industrie, de horeca en de gemeente vertegenwoordigd zijn, volgt de ontwikkelingen op de voet. De plannen zijn enthousiast door de bevolking van Eerbeek ontvangen en hopelijk zal er voldoende budget worden vrijgemaakt om deze de komende tijd uit te voeren.

De bronnen van Middachten stromen weer

Provincie Gelderland

5-FEB-2019 – Aan de voet van de Veluwe ligt op het landgoed Middachten een uniek bronbos. Regenwater dat valt op de Veluwe komt hier naar boven en zoekt zich via bronnen en beekjes een weg door het bos, om uiteindelijk via enkele beken in de IJssel te stromen. De laatste decennia is het bos verdroogd en verzuurd. Door de sloten in aangrenzend landbouwgebied ondieper te maken, is de waterdruk nu verhoogd.

Het eeuwenoude landgoed Middachten strekt zich uit van de Veluwe tot de IJssel en heeft een gevarieerde en soortenrijke natuur. Het bronbos ligt in een oude, met veen gevulde stroomgeul van de Rijn aan de voet van de heuvels. Het bestaat deels uit opgaand bos, deels uit elzen- en essenhakhout.

 

 

 

 

 

 

 

 

Voorjaar in het bronbos (Bron: Age Fennema)

Het Waterschap Rijn en IJssel heeft in samenwerking met het landgoed Middachten, gemeente Rheden en provincie Gelderland het plan gemaakt om de verdroging aan te pakken. De sleutel bleek te liggen in de ontwatering van het aangrenzende landbouwgebied Middachterbroek. Eind 2017 zijn de sloten in het gebied ondieper gemaakt en verkleind, zodat zij minder water afvoeren. Deze maatregelen konden uitgevoerd worden omdat zowel het landgoed als de pachter konden instemmen met vernatting. Het landbouwgebied is in agrarisch natuurbeheer bij een biologische boer.

 

 

 

 

 

 

 

De ligging van de peilbuis. Gearceerd het gebied waar de sloten zijn verkleind (Bron: Provincie Gelderland)

Om het effect van de maatregelen te volgen, zijn er in de bronbossen peilbuizen geplaatst. Per locatie zijn twee filters geplaatst: één diep en één ondiep. Daarmee kan de kweldruk gemeten worden: bij een kwelsituatie is de grondwaterstand in de diepe buis hoger dan in de ondiepe buis en wordt het water naar boven gedrukt. Op het kaartje is de locatie van één van de peilbuizen weergegeven. Het gearceerde gebied op dit kaartje is het Middachterbroek, waar de maatregelen zijn genomen.

In onderstaande grafiek zijn deze standen weergegeven voor de periode februari 2015 tot en met oktober 2018. De grafiek laat zien dat het verschil in stijghoogte tussen diep en ondiep grondwater na de maatregelen toegenomen is. Het gemiddelde verschil voor de maatregelen was zes centimeter; na de maatregelen dertien centimeter. De kweldruk onder de bronbossen lijkt dus verdubbeld. Natuurlijk is de periode nog erg kort om definitieve conclusies te trekken. In de komende jaren wordt de peilbuis gemeten en wordt gemonitord of in de vegetatie veranderingen te zien zijn.

 

 

 

 

 

Effect maatregelen op bronbos Middachten (Bron: Provincie Gelderland)

Tekst: Willem Drok, Provincie Gelderland
Foto’s: Age Fennema (leadfoto: bronbos landgoed Middachten)
Illustraties: Provincie Gelderland

 

Met statenlid Antoon Kanis D66 zaterdag 16 februari op de fiets langs beekdalen die gevaar lopen.

Op zaterdag 16 februari organiseert D66 in de gemeente Epe een excursie op de fiets langs ecosystemen die gevaar lopen. Er wordt veel meer water opgepompt dan geïnfiltreerd wordt in de infiltratiebekkens. D66 maakt zich hier zorgen over, en nodigt iedereen uit om deel te nemen aan een fietsexcursie van anderhalf uur langs verschillende risicogebieden. Na afloop bespreken we welke maatregelen genomen kunnen worden om de aantasting van onze drinkwatervoorziening tegen te gaan.

Wissels Veen staat opnieuw droog

De beken die al eeuwenlang van de Veluwe richting IJsselvallei stromen, hebben de beschikbaarheid van water gegarandeerd. Die vanzelfsprekendheid is voorbij. Veel beekbeddingen zijn afgelopen zomer drooggevallen. Ontginning en ontwatering hebben geleid tot versnelde afvoer van Veluws water. Vanaf 1993 hebben diverse natuurherstelprojecten wel geleid tot een langzaam herstel van oorspronkelijke vegetaties. Maar niet voorzien was de progressieve verdroging. In 2015 nam het Gelders Landschap en Kastelen maatregelen om de verdroging van het Wissels veen en de beken die daardoor gevoed worden tegen te gaan. Naaldbomen met hun verdrogend effect op de bodem zijn gekapt. Vervolgens is bovenste laag fosfaatrijke grond afgegraven en afgevoerd. Toch was het Wissels veen afgelopen zomer droger dan ooit.

Ook drinkwatervoorziening loopt gevaar

Het schone water is ook belangrijk voor de drinkwatervoorziening. Vitens heeft de drinkwaterwinning in Zutphen per eind 2016 stopgezet en pompt sindsdien 6 miljoen kuub op in Epe. Aan de Dellenweg is een infiltratievoorziening aangelegd om de grondwaterdaling te compenseren en de drinkwatervoorziening veilig te stellen. Deze voorziening heeft een capaciteit van 6 miljoen kuub/jaar. Tot nu is echter niet meer dan de helft van deze hoeveelheid geïnfiltreerd.

Ecosystemen mag je gebruiken maar niet uitwringen

Hierover maakt D66 zich zorgen. Het is goed om gebruik te maken van de ecosystemen die onze natuur ons levert. Maar we moeten deze duurzaam in stand houden en niet uitwringen zoals nu gebeurt. Er moeten nodig meer preventieve maatregelen worden genomen. Denk aan het vasthouden van meer hemelwater op de stuwwal, vernattingprojecten en het reguleren van de afvoer via beken. Dit kan bovendien wateroverlast in de kernen voorkomen bij zomerse stortbuien.

Fietsexcursie

Tijdens de fietsexcursie worden enkele projecten bezocht die gevaar lopen. Na een korte inleiding start de fietstocht van ca. Anderhalf uur langs twee beekdalen. Na afloop worden bevindingen en aanbevelingen besproken.

Welkom op zaterdag 16 februari in De Vossenberg, Centrumweg 17, 8162 PT Epe vanaf 13.30uur. De inleiding begint om 14.00 uur. Omstreeks 16.30 uur zijn we terug bij het startpunt en is er gelegenheid tot napraten.

Bel of mail voor verdere informatie met Annemiek van Loon 06-46496412,

annemiekvanloon@me.com .

 

Brief Vervuiling Vaassense beken

Bewoners rondom de Vaassens beken ontvingen een brief over het onderhoud van de beek. Afval wat voortkomt uit tuinieren komt vaak in de beek, wat voor een belemmering of juist wateroverlast kan zorgen. Dirk van Alphen van de Bekenstichting stelde daarom samen met Sjaak van den Bosch van Waterschap Vallei en Veluwe deze brief op om de omwonenden hierop te wijzen. Het probleem geldt alleen helaas niet enkel voor de Vaassense beken, maar voor veel meer beken op de Veluwe.

U kunt de brief die verzonden is hier ook lezen!

 

Bezorgdheid over waterstand Epe

Henri Slijkuis van de Bekenstichting in Epe luidt de noodklok voor het ecologisch systeem en de beken en sprengen op de Veluwe. In het bijzonder voor Epe. Drinkwaterwinning door Vitens is volgens hem de oorzaak van het probleem. In de Wijerd geeft hij aan dat er snel maatregelen getroffen moeten worden door Vitens, met betrekking tot de hoeveelheid drinkwater dat uit Epe wordt gewonnen.

Het artikel hierover, dat verscheen in de Stentor, kunt u hier verder lezen.

De Jansbeek was jarig!

Op zaterdag 8 december 1918 was het precies een jaar geleden dat het  bovengrondse deel van de Jansbeek in het centrum van Arnhem begon te stromen. Die eerste verjaardag werd gevierd met het presenteren van twee bijzondere publicaties.

Vrijwilligers van Molenplaats Sonsbeek maakten een uitvouwbare plattegrond, een ‘leporello’, van de hele Sint Jansbeek in de parken en in de stad. In zakformaat is de plattegrond 10×15 centimeter groot. Maar helemaal uitgevouwen meet  hij 83×30 centimeter. Het ontwerp is ontleend aan de bekende plattegrond van de drie parken en ontworpen door Geraldine Lodders, de ‘huisvormgeefster’ van Molenplaats. Op de achterkant zijn de hoogtepunt van de beek weergegeven in foto’s en tekst.

Op de bewuste zaterdagmiddag werd het eerste exemplaar van de leporello (harmonica-vormig opgevouwen) overhandigd aan wethouder van Cultuur Hans de Vroome. De meer dan 60 genodigden voor de presentatie in Molenplaats wandelden na de presentatie – onder leiding van een aantal Gilde-gidsen – langs de beek naar boekhandel Het Colofon in de Bakkerstraat.

Daar werd een boek gepresenteerd: “Sint Jansbeek, Levensader van een stad”. Uitgever Walter Jansen bood ook deze uitgave aan dezelfde wethouder aan.

De leporello en het boek zijn te koop bij Molenplaats Sonsbeek en bij boekhandel Het Colofon. De plattegrond kost 1,50 euro, het boek kost 14 euro 95.