De Source en de kleinste sprengenbeek van de Zuid-Veluwe

Direct naast ons huis op landgoed de Zilverberg, eigendom van Geldersch Landschap & Kasteelen, gelegen op de stuwwal tussen Doorwerth en Oosterbeek ligt aan de noordzijde van de Italiaanseweg één van de kleinste sprengenbeken van de Zuidwest-Veluwe.

De Source ligt onder de letter e van Zilverberg aan de Italiaanseweg (gedeelte tussen Kerklaan en Utrechtseweg)

De Source ligt onder de letter e van Zilverberg aan de Italiaanseweg (gedeelte tussen Kerklaan en Utrechtseweg)

Continue reading

Het Kanaaltje vanuit Zwartebroek

Oktober 2014. Het is leuk als mensen reageren op de artikelen die we op de website en in de Wijerd publiceren. In het artikel over de Nijkerkse waterlopen werden aan het eind de volgende de intrigerende vragen gesteld: ‘Wanneer is het Kanaaltje vanuit Zwartebroek’ gegraven? Wie heeft er opdracht voor gegeven? Wie hebben dit kanaaltje gegraven?’ Van Nic Zuurdeeg ontvingen we onlangs de volgende reactie op deze vragen: Continue reading

Nijkerkse waterlopen

(Een bewerkte voorpublicatie van Landschapsjuwelen deel 2)

Nijkerk kent op haar grondgebied een aantal beken, waarvan de drie belangrijkste zijn:

  1. de Breede Beek
  2. de Rubberbeek
  3. de Appelsche Beek

en het ‘Kanaaltje vanuit Zwartebroek’.

Met behulp van oude en nieuwe kaarten, geografische kaarten, hoogtekaarten, geomorfologisch onderzoek en veel veldwerk is de geschiedenis van deze waterlopen beschreven. Omdat de Breede Beek de belangrijkste ervan is wordt deze als eerste behandeld. Continue reading

Hierdense Beek en Zilverbeekje

De beek bij Staverden – foto: Geldersch Landschap en Geldersche Kastelen

Op de Veluwe neemt de Hierdense Beek, waarvan de bovenloop afhankelijk van de plaats Staverdense of Leuvenumse Beek heet, een aparte plaats in.
Deze beek ontspringt in de grote agrarische enclave Garderen, Uddel, Elspeet, Speuld. Deze enclave is te beschouwen als een dal geflankeerd door stuwwallen. De grootste is de stuwwal van de Oostelijke Veluwe. Aan de westzijde ligt de stuwwal van Garderen en aan de noordzijde de kleinere stuwwal van Stakenberg. De beek mondt in de buurt van Hierden in het randmeer uit. Continue reading

De Soerense beken: Soerense Beek en Bovenbeek

Opgeleid deel van de Bovenbeek – Soerense Beken

Bij Laag-Soeren stromen de Soerense beken: de Soerense Beek, de zuidelijke tak, en de Bovenbeek, de noordelijke tak. De sprengkoppen van beide beken liggen ten westen van Laag-Soeren. Vlak voor het Apeldoorns Kanaal komen de beide beken samen. Door middel van een duiker kruist de beek het Apeldoorns Kanaal. Het water stroomt als Soerense Beek vervolgens naar de IJssel. Maar voordat de beek in de rivier uitmond wordt de gracht van de toltoren, de ‘Gelderse Toren’ (om tol te heffen van de schepen die door de IJssel voeren) gevoed. Continue reading

De Lunterse Beken

November 2013. De najaarsexcursie van de Bekenstichting ging dit jaar naar de Lunterse Beek en Fort Daatselaar. Dit keer aandacht voor de Lunterse beken.

Lunterse beken zijn kwel- of laaglandbeken. Rondom Lunteren ontstaan en stromen een groot aantal beken. De belangrijkste hiervan zijn de Lunterse Beek, de Meulunterse Beek overgaand in de Overwoudse Beek, de Veender Beek welke overgaat in de Fliertse Beek, de Buzerdse Beek en de Nederwoudse Beek. De cultuurhistorische betekenis van deze beken is niet groot; er hebben nooit watermolens of wasserijen aan deze beken gestaan. Continue reading

De Beekhuizerbeek

Kasteel Biljoen – Boek Bekenstichting

De voorjaarsexcursie van de Bekenstichting ging dit jaar naar Kasteel Biljoen. Dit kasteel en de Beekhuizerbeek hebben veel met elkaar te maken. Vandaar dit keer aandacht voor de

Beekhuizerbeek

De Beekhuizerbeek is van oorsprong een bronbeek waaraan later sprengkoppen zijn toegevoegd. Continue reading

De Rode Beek bij Vaassen

Aandacht voor de gerestaureerde Nieuwe Beek in 1980 – Foto: archief Bekenstichting

Het bekenstelsel bij Vaassen is zeer complex. De Rode Beek is hiervan de oorspronkelijke, natuurlijke beek. De beek ontsprong tussen Vaassen en buurtschap Niersen in een kwelgebiedje ten noordoosten van forellenkwekerij Het Hol. Dat is nog de plaats waar de beek het meeste water vandaan krijgt nadat meer westelijk gegraven aanvullende sprengen weer waren ontkoppeld ten behoeve van de Geelmolense Beek. De Rode Beek stroomde door het dal naar havezathe, later kasteel, Cannenburch en was ook eigendom van de Cannenburch. Lange tijd was de beek, die toen ook wel naar de weduwe van Marten van Isendoorn, één van de eigenaren van de Cannenburch, Vrouwe Martens Water genoemd werd, de motor van de Vaassense industrie. Verschillende watermolens werden door de beek aangedreven. De oudste daarvan was de al in 1387 bekende Korenmolen van Cannenburch. Continue reading

Oorsprongbeek

November 2013. Op de Zuid-Veluwe ten westen van Oosterbeek stroomt de Oorsprongbeek. Het is een bronbeek die later door sprengen is vergroot. De beek ontspringt hoog op de stuwwal en stroomt door een bebost, parkachtig gebied met een verval van 35 meter naar de Neder-Rijn. In de beek bevinden zich een groot aantal stuwtjes, watervallen en vijvers die begin 19e eeuw zijn aangelegd. Continue reading

Cluster Veldbeek (ten zuiden van Putten)

Veldbeek – 18-10-2008 Foto: A.H. Bongers

November 2013. Het beeksysteem van de Veldbeek ligt in de gemeente Putten. De hoofdstroom ontspringt aan de westrand van de Veluwe en mondt acht kilometer verder uit in de Schuitenbeek. De Schuitenbeek watert af in het Nuldernauw. Zijbeken zijn de Beek Groot Hell, zuidelijk van de Veldbeek, en de Blarinckhorsterbeek, ten noorden van de Veldbeek. Het zijn kwel- of laaglandbeken. Een deel van de beekbeddingen bovenstrooms staat een deel van van het jaar droog. Continue reading