Jongeren beleven de Veluwe

Geslaagde velddag IVN Jongeren Adviesbureau

Jongeren van 4 VWO van de Noordgouw te Heerde zijn door het ministerie van Economische Zaken gevraagd om belevingsconcepten te ontwikkelen voor de Veluwe. Dat gebied is in het najaar 2016 verkozen tot een van de mooiste natuurgebieden van Nederland. De jongeren doen hiervoor mee aan het Jongeren Adviesbureau georganiseerd door IVN Gelderland. Dinsdag 21 maart gingen zij eerst maar eens zelf de Veluwe beleven.

foto: Arnoud Kamp

Ministerie van Economische Zaken
Om meer aandacht te vragen voor de Nationale Parken en de vele andere natuurgebieden in Nederland, heeft het Ministerie van Economische Zaken (EZ) in het najaar van 2016 het initiatief genomen voor de publieksverkiezing “Mooiste natuurgebied van Nederland”. De Veluwe is als tweede natuurgebied geëindigd. Het Ministerie van EZ was op zoek naar jonge adviseurs met een open, creatieve en onbevooroordeelde kijk, die duurzaamheid hoog in het vaandel hebben staan en een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het onderdeel beleving. De jongeren doen hiervoor mee aan het project IVN Jongeren Adviesbureau. Ze verdiepen zich in hun eigen Veluwse omgeving om voor het ministerie van Economische Zaken belevingsconcepten te ontwikkelen, dat is een aansprekend aanbod voor toeristen uit binnen- en buitenland. Zij richten hiervoor in de klas een echt adviesbureau op en gaan als echte adviseurs te werk.

Excursie
IVN Gelderland organiseerde deze excursie om vanuit de eigen beleving de vertaling te kunnen maken naar de opdracht. De leerlingen bezochten de stuwwal en de opgewaaide duinen in de Renderklippen om de typische ontstaansvormen van de ijstijden te ervaren. Aardrijkskunde leerkracht Arnoud Kamp nam hen hierin enthousiast mee. Daarna bezochten ze met een vrijwilliger van de Stichting tot behoud van de Veluwse Beken en Sprengen de sprengen in Heerde. Deze sprengen zijn uniek voor de Veluwe en daarmee een belangrijk element om in de uitwerking mee te nemen. Ook was promotieorganisatie Visit Veluwe aanwezig om aan de leerlingen toe te lichten welke profielen voor de toeristen er zijn. Met al deze informatie werd, met een eerste brainstorm voor belevingsconcepten, meteen een veelbelovende start van het project gemaakt. De leerlingen gaan de komende weken deze eerste ideeën verder uitwerken.

foto: Arnoud Kamp

Presentatie aan Ministerie van EZ
Op donderdag 18 mei 2017 vindt het Nationale Parken Festival plaats in De Bilt. Daar zullen de leerlingen de belevingsconcepten presenteren aan het Ministerie van EZ en aan vele andere  organisaties die zich bezighouden met Nationale Parken in Nederland.

Voor vragen kunt u terecht bij IVN Gelderland, Stefanie Janssen, s.janssen@ivn.nl of via 026-3512927.

De Bronbeek bij TV Gelderland

Op zaterdag 4 maart 2017 besteedde het programma ‘Gelderse Koppen’ aandacht aan de Bronbeek in Arnhem. Kees Kant begint zijn verhaal bij de sprengenkop, om vervolgens nog een paar mooie plekjes te onthullen stroomafwaarts. Na 17 min start het item over de Bronbeek:

Driehuizerspreng verbonden met de Grift

Uit de nieuwsbrief van Natuurlijk Apeldoorn van december 2016:

Op 12 december lieten wethouder Mark Sandmann en heemraad Frans Ter Maten voor het eerst het water in de Driehuizerspreng langs de Prins Willem Alexanderlaan stromen.

Daarmee is de Driehuizerspreng met de Grift verbonden. Vanaf het fietspad langs de PWA-laan is het beekwater in de nieuwe brede bedding goed te zien. Binnenkort worden er nieuwe bomen langs de beek geplant. Waterschap Vallei en Veluwe en gemeente Apeldoorn werken samen aan het herstel van de Apeldoornse beken.

De Driehuizerspreng begint bij de Nevenlandsehof en liep door tot aan Bronbeek. Vanaf Bronbeek stroomde het water via een ondergrondse leiding naar Apeldoorn Zuid. Sinds 12 december is de hele Driehuizerspreng bovengronds.

De beken bieden ruimte aan regenwater. Dat is belangrijk, omdat er door klimaatsverandering steeds meer neerslag valt. Apeldoorn is in Nederland de plek waar elk jaar de meeste regen valt.

Larven tellen

In het Apeldoorns Stadsblad van 24 november 2016 staat een interessante artikel over de beekprik. Om een beter beeld te krijgen over het aantal beekprikken in de sprengen en beken in de gemeente Apeldoorn, telt de werkgroep Sprengen & Beken van de KNNV dit jaar voor het eerst de larven van het visje.

Lees hier

 

 

Het waterbronpark en omgeving

door Jan Folbert, nov. 2016

De gemeente Apeldoorn heeft in de laatste vijftien jaar een uitgebreid beekherstel uitgevoerd. De eeuwenoude, gegraven sprengen zijn bovengronds gebracht en de waterkwaliteit is aanzienlijk verbeterd. De herstelde sprengen dragen sterk bij aan herstel van een natuurlijke omgeving in stedelijk gebied.
Met het herstel werd tevens beoogd het verhoogde wateraanbod door klimaatverandering het hoofd te kunnen bieden middels verbreding van de beekoevers en deels ook door de aanleg van retentiegebieden.
De meeste sprengen monden nu uit in de Grift. Enkele wateren nog af op het Apeldoorns kanaal vanwege de noodzakelijke watervoorziening van dit kanaal.
De Grift is een al zeer oude, vermoedelijk deels gegraven waterweg met een enigszins merkwaardig verloop in noordoostelijke richting en een (oorspronkelijke ) uitmonding in de IJssel in de omgeving van Hattem. Tegenwoordig mondt de Grift bij Heerde uit in het Apeldoorns Kanaal, dat bij Hattem met een sluis gescheiden is van de IJssel.
Door het beekherstel is een uitgebreid communicerend systeem ontstaan, waardoor waterorganismen gemakkelijk van de ene naar de andere sprengentak kunnen migreren.
Dit heeft onder andere als voordeel dat bijvoorbeeld de tot nu toe vaak geïsoleerde beekprikkenpopulaties meer kansen krijgen op voortplanting en hopelijk ook op uitbreiding ten opzichte van de bestaande situatie. Er zijn in de verschillende sprengen echter nog een groot aantal barrières, die in de toekomst vervangen moeten worden door vistrappen of andere kunstwerken, die vispassage mogelijk maken.
Een voorbeeld van een al grotendeels hersteld bekensysteem bevindt zich in de wijk Orden in Apeldoorn. Het gaat hier om twee (eigenlijk drie) beken. Enerzijds de Order Beek en anderzijds de Beek in het Orderveen tezamen met de Rode Beek.

Fig.1 ; situatie 1933; tekening overgenomen uit de "visie Order Beek" van de gemeente Apeldoorn (de zwarte stippellijn is de spoorlijn Apeldoorn- Amersfoort)

Fig.1 ; situatie 1933; tekening overgenomen uit de “visie Order Beek” van de gemeente Apeldoorn
(de zwarte stippellijn is de spoorlijn Apeldoorn- Amersfoort)

Het gebied is uit cultureel-historisch perspectief interessant vanwege de in deze omgeving aanwezige resten van de fonteinleidingen naar het Loo en de resten van het voormalige Waardmanhuisje, inmiddels omgebouwd tot een modern woonhuis.
De Rode Beek ontspringt uit een aantal sprengkoppen; op voorgaand plaatje (fig. 1) rechts van het Waardmanhuisje. Dit gedeelte wordt Waterbronpark genoemd.
Onlangs is dit Waterbronpark na renovatie officieel geopend wat aanleiding is om wat nader naar dit gebied te kijken. Bijgaande schets laat een historisch en schematisch overzicht zien.
In fig.2 wordt een overzicht geboden van de huidige situatie.
Het Waterbronpark is gelegen aan het eind van de Veenweg, thans Pieter de Hoochlaan (bij het cijfer 8 op onderstaande figuur 2). Deze Veenweg liep door het toenmalige Orderveen en is aangelegd ten behoeve van de drooglegging. Bij het Waterbronpark bestaan aan weerszijden van de Pieter de Hoochlaan verschillende grondwaterspiegels, zodat mag worden aangenomen dat zich tenminste een vrij groot kleischot onder de Pieter de Hoochlaan bevindt. Aan de zuidzijde is het waterpeil hoger dan aan de noordzijde. Wat onder andere tot uiting komt in een hoge kweldruk aan de zuidzijde. Op het terrein bij 2 (fig.2) vond tot een aantal jaren geleden een forse wateronttrekking plaats ten behoeve van de papierindustrie. Mogelijk dat er in verband daarmee wijzigingen zijn opgetreden in de grondwatersituatie.

Fig.2; situatie 2016

Fig.2; situatie 2016

Bij de renovatie van het gebied is een extra sprengkop gegraven; de linker van de beide in noordelijke richting verlopende takken. Tussen deze beide takken is een grote poel aangelegd, met voorzieningen om een zeker waterpeil te behouden in droge tijden. Op de tekening uit 1933 is een nevenspreng van de Order Beek te zien op ongeveer dezelfde plaats. Deze bestond als zodanig al langere tijd niet meer en ter plaatse was geen producerende sprengkop meer aanwezig. Bij het cijfer 8 in figuur 2 is achter de bestaande bebouwing nog wel een sprengkop als rest van de nevenspreng aanwezig. Deze kop produceert nog wel, maar heeft een volledige overkluisde afvoer naar de Order Beek.
Bij de renovatie is getracht deze kop op het nieuw gegraven deel aan te sluiten en een afvoer via de Rode Beek en vervolgens de Beek in het Orderveen te realiseren. Dit bleek echter niet mogelijk wegens het hierboven al beschreven verschil in grondwaterpeil.
Bij het cijfer 9 in figuur 2 is een zeer grote sprengkop aanwezig. Door de hoge kweldruk bleek de nieuw aangebrachte beschoeiing al na een maand vrijwel volledig weggespoeld. Recent is een nieuwe dubbele laag beschoeiing aangebracht. Zie onderstaande foto.

Primaire kop van de Rode Beek

Primaire kop van de Rode Beek

Na de renovatie is de Rode Beek sterk bekort in het verloop. De vroegere loop kwam uit in de “Rode Vijver”; 5 in figuur 2 (bij de laan van Spitsbergen). Deze vijver blijkt echter zelf ook een sprengkop te zijn, waarvoor een afzonderlijke afvoer werd aangelegd. Deze tak en het tracee van de Beek in het Orderveen komen bij elkaar op het terrein van de voormalige papierfabriek Favini.
De Beek in het Orderveen vindt z’n oorsprong in een sprengkop aan de zuidzijde van de spoorweg; bij de passage van de spoorweg is er een aanzienlijke suppletie van drainagewater van de spoorweg.
De beek mondt uiteindelijk bij 6 uit in het laatste stukje van de Eendrachtspreng. Dit gebiedje, waar verschillende beken bij elkaar komen, wordt thans aangeduid met de benaming “Sprengenbosje”.
Dit sprengenknoopunt vormt het begin van de Grift (7).
In de “visie Beek in het Orderveen” staat beschreven dat het Waterbronpark grotendeels behoort tot de ecologische verwevingszone; deels tot de ecologische hoofdstructuur. Voor de waterkwaliteit geldt in dit gebied de hoogste ecologische norm (HEN). Naar verwacht zal de natuur zich opnieuw verder gaan ontwikkelen (groene specht, ijvogel, ringslang). Van oudsher zijn er dassen en zwijnen in dit gebied aanwezig. Volgens de visie is de doelstelling voor het gebied zowel natuurontwikkeling als recreatie.

Ref. Visie Beek in het Orderveen; www.apeldoorn.nl/beken-en-sprengen

Voortgang groot onderhoud Beekhuizerbeek

Natuurmonumenten is in samenwerking met de gemeente Rheden bezig met groot onderhoud van de Beekhuizerbeek tot aan de grote vijver. Aannemer Vaarkamp is eind oktober 2016 begonnen. Zo ziet het er na een week of twee werken uit:

2016-11-09-beekhuizen-schonen-beek-21a 2016-11-09-beekhuizen-schonen-beek-14a
2016-11-09-beekhuizen-schonen-beek-19a 2016-11-09-beekhuizen-schonen-beek-12a

Op de onderste foto’s wordt het slib uit de sprengkop verwijderd, midden in het bronbos. Moeilijk toegankelijk voor zowel de kraan als ook de afvoer van het slib. Maar het lukt zo te zien prima.

(foto’s: Ronald de Boer)

Middelste molen in race voor Molenprijs

De Middelste Molen in Loenen is de enige papierfabriek in Nederland die in oude staat bewaard gebleven is. Samen met drie andere molens is de Middelste Molen genomineerd voor de BankGiroLoterij Molenprijs 2016!

middelste-molen-loenen-4

Met het eventueel winnen van deze prijs kan de stichting De Middelste Molen een nieuw ontvangstcentrum bouwen, om zodoende het cultureel erfgoed van de papierindustrie in Gelderland nog beter uit te dragen.

De molen prijs is een publieksprijs. Er moet dus gestemd worden door het publiek.

Dus beekliefhebbers, stem hier. Meer informatie vindt u hier.

middelste-molen-loenen-3 middelste-molen-loenen-1 middelste-molen-loenen-2

Tweede boek van Ruud Schaafsma over IJsland

Ruud Schaafsma, actief binnen de Bekenstichting, heeft ook nog een andere passie: IJsland.  Wij ontvingen van hem de volgende mail:

“IJsland heeft mij altijd geïntrigeerd en ik heb er de mooiste belevenissen gehad. Dit bracht mij op de gedachte hier een boek over te schrijven. In 2007 heb ik Struinen op IJsland uitgegeven en dat mocht genieten van een brede verspreiding en warme belangstelling. Van dit boek heb ik nu nog een kleine voorraad. Maar de tijd heeft niet stilgestaan, ik ben nog diverse malen teruggegaan en ik moest constateren dat er nog zoveel meer te vertellen is.

Eind oktober verschijnt de opvolger: Verder struinen op IJsland. Het boek wordt zelfs dikker dan het eerste (170 pagina’s), is voorzien van ruim 230 fraaie foto’s en aan de opmaak is extra zorg besteed. De verkoopprijs in de boekhandel wordt € 25,–.

Ook dit boek geef ik in eigen beheer uit, wat inhoudt dat ik alle uitgaven voor de opmaak, de publiciteit en de drukkosten zelf moet financieren. Daarvoor de vraag of je het boek wilt bestellen, in vorm van voorintekening. Eén van de drie volgende manieren is mogelijk. In alle gevallen ontvang je kort na de verschijningsdatum een gesigneerd exemplaar van ‘Verder struinen op IJsland’. Behalve de korting op de verkoopprijs neem ik de verzendkosten voor mijn rekening.

  • – Optie 1: Maak € 22,50 over, o.v.v. ‘Verder struinen op IJsland’
  • – Optie 2: Maak € 40,– over, als je beide boeken wilt ontvangen, o.v.v. ‘Struinen op IJsland’ en ‘Verder struinen op IJsland’
  • – Optie 3: Een hoger bedrag naar eigen inzicht.

Tot 1 oktober kan je gebruik maken van dit aanbod door een bedrag over te maken op rekening nummer NL61 INGB 0003 8751 39 t.n.v. R.J. Schaafsma. In alle gevallen uiteraard onder vermelding van naam, adres, postcode en woonplaats en de keuze uit één van de drie opties.

Vanaf eind oktober zal ik een jaar lang door heel Nederland lezingen (powerpoint presentaties) over IJsland verzorgen. Vooral in bibliotheken, maar ook voor andere belangstellenden, verenigingen, enz. Zodra er afspraken vastliggen zal ik de data en locaties bekend maken op mijn website: www.ruud-schaafsma.nl

Alvast bedankt voor jullie steun.”

Legger Noord-Veluwe en Eemland ter inzage

Waterschap Vallei en Veluwe werkt aan een consequent beleid voor het onderhoud van al het water in zijn werkgebied. Het waterschap maakte een nieuwe indeling in de normering van watergangen. Dat zijn de normen die bepalen wie welk onderhoud uitvoert. Deze normering ligt vast in een kaart, dat is de legger. Het waterschap gaat de legger Noord-Veluwe en Eemland nu vaststellen.

Met deze vaststelling van de legger worden naast de huidige en nieuwe normering ook de afmetingen en de ligging van watergangen vastgesteld. Het waterschap nodigt u uit om dit te bekijken en uw reactie te geven. Dit kan nog tot en met 16 oktober 2016.

Klik hier voor de flyer en hier voor meer informatie van het waterschap.

Samenwerking voor natuur in het Wageningse Binnenveld krijgt vorm

Het volgende lazen we in de nieuwsbrief van de Agrarische Natuur Vereniging het Binnenveld van juli 2016:

Op 24 juni hebben de agrarische natuurvereniging Het Binnenveld (in samenwerking met de LTO), Vereniging Mooi Wageningen en Staatsbosbeheer de inrichtingsschets voor de Binnenveldse Hooilanden aan gedeputeerde Van Dijk van de provincie Gelderland overhandigd. De inrichtingsschets is het resultaat van een proces van anderhalf jaar waarin de 3 partijen hebben gewerkt aan de toekomstige inrichting van bijna 200 hectare nieuwe natuur.
binnenveld

Waar de agrarische natuurvereniging Het Binnenveld en Vereniging Mooi Wageningen zich in eerste instantie als concurrenten voor dezelfde grond aandienden, is een situatie gegroeid van goede samenwerking. Op initiatief van de provincie hebben beide partijen samen met Staatsbosbeheer gezocht naar de optimale inrichting voor nieuwe natuur.
Het resultaat is een inrichtingsschets waarin duidelijk wordt dat er zicht is op heel bijzondere natuur, èn tegelijk op een goede samenwerking tussen de drie organisaties met draagvlak in de omgeving.

Voor meer informatie zie hier.