Invasieve plantensoorten

(Verschenen in de Wijerd van september 2015)

Tekst en foto’s: Ad Schoutens

U kent ze vast wel. Die mooie planten met mooie bloemen en liefst zo exotisch mogelijk. Ze zijn te kust en te keur te koop in tuincentra. Op feestjes zijn ze het gesprek om zaden en stekjes uit te ruilen. Er zijn ook soorten die via de handel of via transport over de wereld verspreidt worden. Dit is natuurlijk al eeuwen zo en daardoor wordt de Nederlandse flora en fauna steeds meer divers. Tussen deze planten en diersoorten zitten echter ook zeer agressieve die uit kunnen groeien tot invasief. Deze soorten verrijken de Nederlandse flora en fauna niet maar zijn een bedreiging voor de biodiversiteit. Er zijn soorten bij die ziekten meebrengen die voor de inheemse fauna fataal zijn zoals gebeurd is met de inheemse rivierkreeft. Voor de waterplanten in beken en waterlopen zijn de Grote Waternavel en de Waterteunisbloem de bekendste. Voor een aantal van deze soorten geldt inmiddels een handelsverbod. In de nieuwe Natuurbeschermingswet is een lijst van 90 planten en diersoorten opgenomen die al invasief zijn of kunnen worden. Voor deze soorten zal een plan van aanpak opgesteld moeten gaan worden om er voor te zorgen dat de soorten zich niet uit kunnen breiden of kunnen vestigen. Daar hoeven we natuurlijk niet op te wachten.

Nu loop ik vaak langs de beken in heel Nederland. Overal zijn ze mooi, liggend in de beekdalen een genot om te zien. Hoeveel van die beekdalen zijn de laatste jaren niet in ere hersteld door natuurontwikkelingsprojecten, opgenomen in de ecologische hoofdstructuur of als natte ecologische verbindingszones aangelegd.

Grift nabij Vaassen

Grift nabij Vaassen

Ik loop ook veel in andere delen van Europa. Kijk ik dan in Denemarken waar hele beekdalen zijn volgegroeid met Reuzenberenklauwen (RBK), de Biesbosch met Reuzenbalsemien(RB), Duitse beekoevers vlakdekkend vol staan met Japanse duizendknoop (JDK) dan schrik ik wel eens. Als ik de oevers zie van de Seelbeek nabij de Veerweg in Heveadorp die steeds verder volgroeien en waar de RBK alle oeverbeplanting wegdrukt en zie hoeveel RBK er groeit in de Rosandepolder, inmiddels op de oevers van de Renkumse beken, op de oevers van de beken die uitmonden op grootschalige natte natuurontwikkelingsprojecten zoals de Schammer, de Grift, gebieden langs de IJssel dan schrik ik nog erger. Als ik zie dat er nog volop versleept wordt met grond waar wortels van de Japanse duizendknoop in zit en daardoor de plant veel in heringerichte gebieden op zie komen dan schrik ik nog meer. In al die natte gebieden mogen geen chemische bestrijdingsmiddelen worden gebruikt. Als het op verwijderen aankomt omdat de soorten invasief worden en ze de biotopen van inheemse soorten gaan verdringen dan zal men er handmatig of machinaal tegen aan moeten. Soms snap ik dat niet. Onder het mom van natuurontwikkeling of KRW doelstellingen worden gebieden heringericht. Men weet dat bepaalde soorten daar niet gewenst zijn maar als het op aanpakken aankomt dan gebeurd er weinig of niets. Met als gevolg dat wanneer het helemaal uit de hand loopt men ach en whee kreunt en hoe pakken we dat nu aan roepen. Waarschijnlijk een projectgroep en een klankbordgroep voor wordt opgericht en de voorzitter van de projectgroep een bonus krijgt omdat hij/zij een lintje voor het bestrijden van de eerste RBK heeft doorgeknipt.

Ik heb tegenwoordig standaard een schoffel en spa in de auto liggen. Zie ik zo’n Reuzenberenklauw staan waarvan ik denk “ die gaat problemen geven” dan steek ik hem eruit, Reuzenbalsemienen trek ik eruit en Japanse duizendknoop wil ik weleens even een likje Round-up meegeven. Er zijn gelukkig inmiddels een aantal gemeenten die het voortvarend aanpakken. Lelystad, Almere, Utrecht en Amersfoort zijn volop met de aanpak bezig. In Amersfoort is de doelstelling voor 2018 alle Reuzenberenklauwen en Reuzenbalsemien de stad uit. Hiervoor wordt samengewerkt met Prorail, Waterschap, Rijkswaterstaat en particuliere grondeigenaren. Want alleen gezamenlijk zijn de soorten uit te roeien. Voor de Japanse duizendknoop is beleid opgezet om de plant voor 2025 de stad uit te hebben. Het wordt ook al probleem. Vorig jaar een locatie in de stad Amersfoort gesaneerd waar de JDK door funderingen groeide, totale extra kosten 65.000 euro. De plant groeit overal doorheen en tast zo funderingen en bouwwerken aan. (Een groot probleem in Engeland; google voor de aardigheid maar eens op Japanse duizendknoop)

Japanse Duizendknoop in een brughoofd in Amersfoort

Japanse Duizendknoop in een brughoofd in Amersfoort

De RBK en RB kunnen onder ideale omstandigheden, vochtig en organisch rijke grond, vlakdekkend voorkomen en alle andere soorten verdringen. Eenden, konijnen en niet te vergeten schapen, kunnen gehele stroomgebieden van zaden voorzien. Een grote verspreidingsbron van RBK zaden is ook stromend water. Staan de planten op bovenstroomse oevers dan kan het stromende water de zaden naar benedenstroomse delen verplaatsen.

Ach ze zijn zo mooi

Ach ze zijn zo mooi

Tot het uit de hand loopt...

Tot het uit de hand loopt…

Daarom hou ik ook zo mijn hart vast voor de natuurontwikkeling langs de Grift als ik zie dat op bijna alle bovenstroomse beken de Reuzenberenklauw voorkomt.

Voor Amersfoort coördineer ik de aanpak. Voor de Rosandepolder heb ik een plan van aanpak naar de provincie laten sturen via Landschapsbeheer Gelderland, Renkum is bezig met proeven voor het uitroeien van de JDK.  Er gebeurt dus van alles alleen wat handjes met een schoffel op de bovenstroomse beekoevers en een gecoördineerde aanpak tussen de diverse overheden en grondeigenaren zou een welkome aanvulling zijn.

Voor informatie www.amersfoort.nl/exoten