Jaarvergadering 2018

Na het huishoudelijk gedeelte van de jaarvergadering, die op zeer efficiënte wijze door onze voorzitter werd geleid, waren er twee zeer interessante voordrachten.

De eerste lezing werd verzorgd door Jan Neefjes van Bureau Overland. Samen met anderen is Jan bezig met een handboek over “Beekherstel en erfgoed”. Dit handboek wordt geschreven in opdracht van de Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer (STOWA; het kenniscentrum van de waterschappen) en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, RCE. Bij beide organisaties bestaat de behoefte om erfgoed beter en meer frequent mee te kunnen nemen in ruimtelijke projecten. Het handboek beoogt dit te stimuleren door het bieden van inzicht in zowel het proces als de inhoud. Jan nam ons tijdens zijn lezing mee in de veelheid aan onderwerpen die in het handboek aan de orde gaan komen. Dit varieert van een overzicht van relevante wet- en regelgeving, de wijze waarop gebiedsprocessen ingezet kunnen worden om erfgoed meer op de agenda te krijgen tot aan een overzicht van historisch landgebruik in beekdalen en de wijze waarop erfgoed en landschap oplossingen kunnen bieden voor actuele wateropgaven. Deze wellicht wat taaie, maar desondanks interessante overzichten werden verluchtigd door aardige en sprekende voorbeelden. Zoals illustraties over de Achterhoek, waar grote delen van het midden gedeelte van beken door mensen is gegraven in een vlak deel van het landschap, waar de beek voorheen waarschijnlijk meer een soort ondiep moerassige vlakte vormde. Op de volgende helling, richting het gebied rondom Zutphen ontstond dan weer een beek. Het handboek richt zich op hoog-Nederland. Het is niet alleen bedoeld voor waterschappers, die in hun dagelijkse werk te maken hebben met (ruimtelijke) wateropgaven als beekherstel, klimaatadaptatie en waterberging. Ook natuur- en erfgoedorganisaties, provincies, gemeentes en ingenieursbureaus kunnen er hun voordeel mee doen. Het Handboek verschijnt in 2018 en meer informatie is terug te lezen op http://www.beekherstelenerfgoed.stowa.nl.

Vervolgens heeft Frank Spikmans van RAVON een zeer interessante lezing over (beek)prikken verzorgd. Hij begon met een uitleg waarom prikken geen vissen zijn. Zo zijn beekprikken en de andere rondbekken (rivierprik, zeeprik) zogenaamde kopschildvissen, terwijl ‘echte’ vissen beenvissen zijn. Eén van de verschillen is dat prikken een skelet van kraakbeen hebben, terwijl beenvissen, de naam zegt het al, een benig skelet hebben. En om het nog maar wat ingewikkelder te maken zijn de beekprik en rivierprik zo sterk aan elkaar verwant dat het zelfs met de moderne DNA-technieken moeilijk, zo niet onmogelijk, is om eenduidige verschillen aan te duiden. Wellicht zijn beide daarom een voorbeeld van hoe soortvorming heden ten dage nog plaats kan vinden! Zo kunnen beekprik en rivierprik ook levensvatbare nakomelingen maken. Na een uitgebreide toelichting op allerlei ecologische kenmerken van deze prikken, gaf Frank een leuk inzicht in het soortmanagementplan dat RAVON voor de beekprikken rondom gemeente Apeldoorn heeft opgesteld. Eén van de belangrijkste belemmeringen voor een gezonde populatie bleek te liggen in het feit dat de meeste beken geen of te weinig geschikt habitat voor de larven bieden. De variatie aan structuur in onze beken is daarvoor te laag. Geschikt paaigebied is daarentegen in voldoende mate voorhanden. Tegelijkertijd lijkt het mogelijk om met relatieve kleinschalige maatregelen in de inrichting van beken succes te hebben en de beekprik in Apeldoorn een gezonde en mooie toekomst tegemoet te laten gaan. http://www.ravon.nl/Infotheek/Soortinformatie/Vissen/Beekprik/tabid/1403/Default.aspx

Jaap Postma

U kunt hier een kleine sfeerimpressie van de vergadering bekijken!