Lunterse beken

Lunterse Beek Open in Atlas
Meulunterse Beek Open in Atlas
Overwoudse Beek Open in Atlas
Veenderbeek Open in Atlas
Fliertse Beek Open in Atlas
Nederwoudse Beek Open in Atlas
Buzerdse Beek Open in Atlas
Munnikenbeek Open in Atlas
Lunterse beken
Ecologische verbindingszone
Fort Daatselaar

Lunterse bekentop
Rondom Lunteren ontspringen en stromen een groot aantal beken. De belangrijkste hiervan zijn de Lunterse Beek, de Meulunterse Beek overgaand in de Overwoudse Beek, de Veender Beek overgaand in de Fliertse Beek, de Buzerdse Beek en de Nederwoudse Beek. De cultuurhistorische betekenis van deze beken is gering; er hebben nooit watermolens of wasserijen aan deze beken gestaan.
Het stelsel van de Lunterse beken is complex. Het water komt veelal uit zijslootjes die haaks op de beken staan. Helaas zijn de beken op een aantal plaatsen slecht toegankelijk door afrasteringen en hekken. De aanleg van klompenpaden in dit gebied heeft hier overigens wel een positieve wending aan gegeven, zodat de aanwezigheid van het water beter kan worden beleefd.

Lunterse Beektop
De Lunterse Beek ontspringt ten zuidwesten van Lunteren, net buiten de bebouwde kom, naast de Westzoom, tussen de Postweg en de Klomperweg.
De beek stroomt naar het westen richting Renswoude en Scherpenzeel, langs industrieterrein De Stroet.
Een eindje ten westen van de kruising van de beek met de A30 komt de Overwoudse Beek uit in de Lunterse Beek.
Ten noorden van Renswoude voegt eerst de Nederwoudse Beek en even verderop de Fliertse Beek zich bij de Lunterse Beek.
De Lunterse Beek stroomt vervolgens onder Scherpenzeel langs en komt daar uit in het Valleikanaal.
Tussen de N224 en de Grebbelinie bij Fort Engelaar voegt zich de Munnikenbeek, die vanaf Ede en Ederveen komt, bij de beek.
Dat is tevens het laatst gereed gekomen deel van de herinrichting van de Lunterse Beek (2015),
die ten doel heeft de waterkwaliteit te laten voldoen aan de richtlijnen van de Europese KRW.
De Veenderbeek ontspringt ten zuiden van Lunteren en komt tussen Ederveen en Renswoude uit in de Fliertse Beek.




Meulunterse- , Overwoudse-, Nederwoudse- en Buzerdse Beektop
De Meulunterse Beek ontspringt ten noorden van het Wekeromse Zand in de buurt van de Valkse Engweg.
Vanaf de kruising met de spoorlijn Amersfoort-Ede wordt de beek Overwoudse Beek genoemd.
Ook langs deze beek zijn waterpoelen gegraven, die een ecologische functie hebben.
Tevens dient deze beek voor hoogwateropvang bijvoorbeeld in het gebied tussen de Overwoudse- en Nederwoudse beek langs de Broeksteeg.

De Veenderbeek ontspringt ten zuiden van Lunteren en komt tussen Ederveen en Renswoude uit in de Fliertse Beek.

De Nederwoudse Beek begint iets noordelijker en aan de westzijde van dezelfde spoorlijn. De Buzerdse Beek, ontstaat bij de ‘Buzerd’, een landgoedachtig waardevol gebiedje liggend aan de oostkant van de A30, en voegt zich ten westen van de A30 bij de Nederwoudse Beek.

Ecologische verbindingszonetop
Het gebied dat zich uitstrekt van de noordkant van het Wekeromse Zand tot aan de noordkant ven Renswoude, is aangewezen als deel van een ecologische verbindingszone. De verbindingszone moet vooral diersoorten als dassen en boommarters de mogelijkheid bieden om van de Veluwe naar de Utrechtse Heuvelrug te trekken. Daarnaast moeten de nattere delen van de zone, met name de Nederwoudse Beek en de Buzerdse Beek die in de zone liggen, ook voor diersoorten als de kamsalamander en vissen weer een aantrekkelijk leefgebied worden. In 1999 is met de realisatie van deze verbindingszone gestart en zijn langs de beken diverse poelen aangelegd. Landschappelijk gezien is het gebied langs deze beken en langs de Overwoudse Beek, tussen spoorlijn, Broeksteeg, Barneveldse weg en bij de Buzerd, van grote waarde.

Fort Daatselaartop
Ten noorden van Renswoude, en even te noorden van de Lunterse Beek, ligt het voormalig Fort Daatselaar, onderdeel van de Grebbelinie. De slotgracht van dit fort heeft ooit (situatie omstreeks 1850) stromend water gehad, gevoed door de oude loop van de Lunterse Beek.
Daar waar de Lunterse Beek de Slaperdijk kruist, die een deel is van de Grebbelinie, komt de Sprakelaarsbeek uit in de Lunterse Beek. Het Waterschap heeft de afgelopen jaren de Lunterse- en de Sprakelaarsbeek weer via de slotgracht en de Daatselaarssloot geleid tot het punt waar de Nederwoudse Beek zich invoegt. Tussen dit punt en de noordzijde van Renswoude zijn allerlei maatregelen genomen door het waterschap Vallei & Veluwe, om de ecologische kwaliteit en diversiteit van en in de beek te verbeteren. Door stromend water door de slotgracht wordt de cultuurhistorische en natuurwaarde van fort Daatselaar versterkt en hersteld. Tevens is een vispassage aangelegd naast de aanwezige camping. De Nederwoudse Beek en Lunterse Beek worden daarmee migreerbaar voor beekfauna.
Voor de periode 2016/2017 zijn bij Huize Scherpenzeel nog plannen van het Waterschap om de beek ook hier weer door een oude bedding te laten lopen.

Munnikenbeektop
De Munnikenbeek hoort eigenlijk niet tot het Lunterse bekenstelsel. De beek krijgt zijn water al via een duiker onder de A-30 van het gebied noordelijk van de wijk Kernhem bij Ede, langs de Doesburgerdijk. Na de A30 komt daar water bij van de Zecksloot, die bij de Schampsteeg loopt. Vanaf de Meikade heet de beek dan Munnikenbeek. Deze krijgt zijn water verder van het gebied tussen Buurtweg en Nieuweweg tot aan Ederveen. Westelijk van Ederveen kruist de beek de Grebbelinie en de Arnhemseweg (N224), waarna de beek zuidelijk van Renswoude bij de Oude Holleweg uitkomt in een in 2015 gemaakte aansluiting op de Lunterse Beek.