Boeiende historie van de Grift in boekvorm

 Met een boekje over het ontstaan en de geschiedenis van de Grift neemt historicus Henri Slijkhuis  uit Epe de lezer mee op een reis door de tijd. Deze oudste waterweg van de Veluwe kent een bewogen geschiedenis die al start in 1370 als monnik Hendrik van Kalkar de Grift laat graven.  In de loop der tijd heeft de Grift vele functies  gehad, die aan de hand van oude bronnen, tekeningen en mooie foto’s worden blootgelegd.  Het boekje is vanaf  te bestellen bij de Bekenstichting.

de Grift omslag RGB

De Grift is ooit begonnen als  afwateringskanaal  om de zompige Oost Veluwe geschikt te maken voor landbouw.  Het graafwerk is begonnen in Ugchelen en geëindigd in Heerde. Volgens Slijkhuis stroomt er al  gauw zoveel water door de Grift  dat het idee ontstaat  het water  te benutten voor waterkracht. “In die volgende eeuwen zie je overal  op de route molens verschijnen. Koren, olie, papier, koper, leer,  hennep,  alles waar geld mee te verdienen is,  wordt in de molens gemaakt of bewerkt. We hebben daar schitterend materiaal over gevonden in de archieven”, aldus de schrijver die in het boekje de interessante historie van al die molens de revue laat passeren.  Om de gemaakte goederen te vervoeren verschijnen platbodems op  de Grift en wordt het een heuse waterweg.  Slijkhuis: “dat gaat een tijdje goed maar door enerzijds achterstallig onderhoud en anderzijds grotere schepen, zal er tegen hoge kosten opnieuw gegraven moeten worden om de Grift bevaarbaar te houden.  Koning Willem I besluit uiteindelijk  net naast de Grift een nieuw kanaal aan te leggen. Dat betekent het einde van de Grift als economische factor”.

Riool

In het boekje valt te lezen hoe het daarna snel bergafwaarts gaat met de Grift en hoe het kan dat het door afvalwaterlozing uiteindelijk een open riool wordt.  Het zal nog tot 1970 duren voor het dan net opgerichte Zuiveringsschap orde op zaken gaat stellen.  Volgens schrijver Henri Slijkhuis breken er dan weer betere tijden aan. “Je ziet een historisch besef ontluiken hoe belangrijk de Grift is geweest voor het ontstaan van Apeldoorn. In de negentiger jaren is de tijd rijp om de op vele plaatsen gedempte of aan het zicht onttrokken Grift weer aan de oppervlakte te brengen.” Slijkhuis laat in het boekje zien waar er wordt gewerkt aan het  restaureren van de Grift en hoe  het realiseren van een watergang met een recreatieve en ecologische functie vorm krijgt.

Henri Slijkhuis is actief lid van de Stichting tot Behoud van de Veluwse Sprengen en Beken. Zijn passie voor water op de Veluwe  zal ongetwijfeld ontstaan zijn doordat hij in Vaassen praktisch naast een beek is opgegroeid. Tijdens zijn loopbaan bij de provincie Overijssel heeft hij gewerkt aan milieu- en plattelandsproblematiek.

Henri bij de Grift RGB

De historicus is het opgevallen, dat veel Veluwenaren niet precies weten wat de Grift is en welke belangrijke rol die heeft gespeeld. Met dit boekje wil  hij de informatie daarover gemakkelijk en breed toegankelijk maken. Slijkhuis zegt met veel plezier aan het boekje te hebben gewerkt. “Het boeiende is dat je gaandeweg ziet dat in elke tijdsperiode anders wordt omgegaan met een gegraven kanaal. Over pakweg honderd jaar zal dat waarschijnlijk weer heel anders zijn.  Daarom heb ik het boekje ook een spiegel van de tijd genoemd. “

‘De Grift, een spiegel van de tijd’ is voor 5 euro (verzendkosten 2 euro) te bestellen bij de Bekenstichting,  tel.  0578 631459, email: info@sprengenbeken.nl. Het boekje is ook te verkrijgen in de Bruna’s in Heerde, Epe en Vaassen.

Heide Renderklippen in mei weer als vanouds

In de Stentor van 9 april 2015 stond het volgende artikel waarin men ingaat op de werkzaamheden van Vitens in het kader van de infiltratie van toegepast water uit de beken (Grift en Klaarbeek). De Voorjaarsexcursie van zaterdag 25 april 2015 is in het gebied Vossenbroek waar Vitens nu het  bezinkbekken aan het realiseren is. De aanleg van de transportleiding van het water t.b.v. de infiltratie, zoals in dit artikel beschreven, is in volle gang.

———————

Er is al veel over gezegd en geschreven, maar toch is de schrik bij veel mensen groot, wan­neer zij deze dagen de Renderklip­pen nabij de Schaapskooi Epe/Heerde bezoeken. Plastic en grote buizen bepalen het beeld in het natuurgebied. Zoals vaker met verbouwingen en vernieuwingen het geval is: om iets mooier en beter te maken, wordt het eerst even afzichtelijk. Op de Renderklippen is het niet anders: de wandelroutes zien er tijdelijk uit alsof ze binnenkort van een asfaltlaag worden voor­zien. Maar niets is minder waar.

Gelukkig. De buizen en het plas­tic dienen een nobel doel: het Ve­luwse water-infiltratieproject. De komende weken wordt over een lengte van in totaal negen kilome­ter een buizensysteem aangelegd, dat water vanuit de stroom de Grift en de Klaarbeek naar de in­filtratievijver nabij de Herten­kamp aan de Dellenweg transpor­teert. Daarmee hoopt waterprovi­der Vitens te bewerkstelligen dat er binnenkort amper tot geen wa­ter meer wordt onttrokken aan het grondwater van dit deel van de Veluwe. Jolijn van Engelen­burg van Vitens verduidelijkt: „Het Veluwse water is zo schoon en er is meer dan voldoende be­schikbaar voor de watervoorzie­ning in deze regio. Mede doordat bijvoorbeeld de Grift ook hele­maal is gesaneerd de afgelopen ja­ren. Door dat water van de Grift en de Klaarbeek te gebruiken, hoe­ven we geen grondwater meer aan de bodem te onttrekken voor het drinkwater.”

Een plastic afscheiding moet voorkomen dat amfibieën in de te graven geulen vallen. (foto Hans van de Vlekkert)

Een plastic afscheiding moet voorkomen dat amfibieën in de te graven geulen vallen. (foto Hans van de Vlekkert)

Vanaf het ‘innamepunt’ aan de Vossenbroekweg wordt het water van de beekjes naar de infiltratie­vijver bij de ‘zandbult’ gepompt, en vandaar uit gaat het water naar het ultramoderne pompstation aan De Meent in Epe. Het ‘trans­porttraject’ van de Vossenbroek­weg naar de infiltratievijver wordt nu aangelegd. Grote buizen gaan daartoe een meter of twee de grond in. Van Engelenburg: „Het lijkt heel ingrijpend, maar over een paar weken zie je er niets meer van. Er wordt een sleuf gegraven, buizen erin, zand er weer over. De natuurlijke omge­ving is in no-time weer als van­ouds.” De plastic afrastering is vol­gens Van Engelenburg geplaatst in het kader van de flora- en fau­nabescherming. „Het is amfibie­werend folie. Het voorkomt dat padden en reptielen in het werk­terrein terecht komen.”

Voorjaarsexcursie 2015 Robuuste Grift

Op 25 april zal de voorjaarsexcursie worden gehouden. Als onderwerp hebben we dit jaar gekozen voor het herstelprogramma van het Waterschap: “naar een robuuste Grift”.

Het kan zijn, dat we in het verleden wat te weinig aandacht hebben besteed aan deze historische watergang, die toch de ruggengraat voor het Oost-Veluwse bekenstelsel vormt, maar de recente publicatie(s) van Henri Slijkhuis en de nu geplande excursie brengen daar hopelijk verandering in en krijgt de Grift de aandacht die ze verdient.

Voor het Waterschap vormt de Grift het sluitstuk van beekherstel van een groot aantal beken die in de oostelijke flank van de Veluwe ontspringen en afwateren richting de Grift en het Apeldoorns kanaal aldus het Waterschap in haar Raamplan. Projectleider Zeeger van de Koppel spreekt van het veranderen van een vieze beek naar een ecologische parel.

Bij het aanleggen van robuuste zones ontstaat nieuwe natte natuur en de functie waterberging kan fraai worden gecombineerd met de ontwikkeling van natte natuur zoals dit plaats vindt in het natuurgebied Vossenbroek Oost (Geldersch Landschap en Geldersche Kastelen).

De excursie zal zich concentreren rond een robuuste zone gelegen naast de Vossenbroek, de verdeelwerken Grift, Klaarbeek en het innamepunt waar water van de Grift en de Klaarbeek wordt geleid naar een voorbezinkplas om daarna te worden getransporteerd naar de infiltratievijvers van Vitens.

We beginnen de dag om 9.00 uur met ontvangst en koffie in het restaurant Koetshuis bij kasteel Cannenburch. Hier zullen presentaties volgen van medewerkers van het Waterschap en Vitens. Na afloop van de presentaties bestaat de mogelijkheid om een wandeling te maken in het Cannenburcher park, begeleid door vrijwilligers van het Geldersch Landschap. De lunch wordt ook in het Koetshuis geserveerd.

Na de lunch gaan we met eigen vervoer (carpoolen) op weg naar  het gebied rond de Zuukerbrug langs het Apeldoorns Kanaal ten zuiden van Epe.

Begeleid door deskundigen van Waterschap, Vitens en GL/GK gaan we wandelen in een robuuste zone van de Grift. Vervolgens krijgen we uitleg bij de bezinkplas en bezoeken het natte natuurgebied Vossenbroek Oost. De wandeling is ca. 5 kilometer lang en duurt  ongeveer 90 minuten.

Na afloop van dit bezoek (rond 15.30 uur) keren we terug naar het Koetshuis voor afsluiting met borrel.

Opgave is vanaf nu mogelijk tot 19 april  bij Zwier Hottinga; info@sprengenbeken.nl of 0578 631459. LET OP: VOL = VOL!!

De kosten voor donateurs zijn euro  € 27,00 all-in.
Voor deelnemers, die geen donateur zijn kost deze excursie € 37,00; Zij zijn dan tevens donateur 2015 en ontvangen 4 x ons kwartaalblad “De Wijerd”.

 

De Grift stroomt verder Apeldoorn in.

Deze week werden in Apeldoorn ten hoogte van het Jean Monnetpark grote betonelementen geplaatst voor de onderdoorgang van de Grift onder de Europaweg. Bewoners van de Hilde krijgen dezer dagen een nieuwe beschoeiing van de Grift, die aan hun achtertuin grenst. Het werk maakt deel uit van het herstel van beken en sprengen.

Grift Apeldoorn, foto: Redactie ApeldoornDirect

Grift Apeldoorn, foto: Redactie ApeldoornDirect

Het herstel van de beken en sprengen in Apeldoorn is een uitwerking van het Apeldoorns Waterplan. Dit plan wordt uitgevoerd door het Waterschap Vallei-Veluwe en de gemeente Apeldoorn. Lees hier meer.